RBA phát tín hiệu tăng lãi suất khi cảnh báo lạm phát gia tăng

Người vay mua nhà tại Australia có thể phải chuẩn bị cho một đợt tăng chi phí mới khi Ngân hàng Dự trữ Australia (RBA) tiếp tục phát đi tín hiệu thận trọng về lạm phát. Dù quyết định cuối cùng còn phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế, các phát biểu mới từ lãnh đạo ngân hàng trung ương cho thấy khả năng tăng lãi suất vẫn chưa được loại trừ.

Thông điệp đáng chú ý là RBA lo ngại mức tăng giá thực tế có thể dai dẳng hơn những gì các số liệu hiện hành phản ánh. Trong bối cảnh dữ liệu lạm phát mới chưa được công bố đầy đủ trước cuộc họp chính sách, hội đồng tiền tệ phải cân nhắc giữa hai rủi ro: tiếp tục siết chặt có thể làm kinh tế chậm hơn, nhưng giữ lãi suất quá lâu ở mức chưa đủ cao có thể khiến lạm phát kéo dài.

RBA xem lãi suất là công cụ tác động rộng nhất

Phát biểu trên podcast The Pay Off, Trợ lý thống đốc RBA Sarah Hunter cho biết lãi suất là công cụ có khả năng tác động sâu rộng đến nền kinh tế. Khi lãi suất thay đổi, ảnh hưởng không chỉ xuất hiện ở khoản vay mua nhà mà còn lan sang tín dụng doanh nghiệp, tiêu dùng hộ gia đình, đầu tư và quyết định tiết kiệm.

Theo bà Hunter, áp lực về năng lực của nền kinh tế đang thể hiện qua lạm phát. Trong khi đó, tăng trưởng đã chậm lại trong nửa đầu năm và thị trường nhà ở bước vào giai đoạn suy giảm theo chu kỳ. Những yếu tố này có thể làm hoạt động kinh tế yếu đi trong thời gian tới, nhưng chưa chắc đủ để đưa lạm phát trở lại mục tiêu một cách bền vững.

Bà Hunter cung cấp phân tích và tư vấn kinh tế cho hội đồng chính sách tiền tệ của RBA nhưng không phải thành viên biểu quyết. Dù vậy, nhận định của bà vẫn là một chỉ dấu quan trọng về cách ngân hàng trung ương đánh giá tình hình. Theo bà, dù RBA không tăng lãi suất trong tháng 8, cơ quan này vẫn rất lo ngại về lạm phát và nhận thấy rủi ro chủ yếu nghiêng về phía tăng.

Ảnh minh họa: Áp lực tài chính đè nặng lên các hộ gia đình

Vì sao rủi ro lạm phát vẫn nghiêng về phía tăng?

Khi RBA nói rủi ro lạm phát nghiêng về phía tăng, điều đó có nghĩa giá cả có thể tăng nhanh hoặc giảm chậm hơn dự báo. Đây là vấn đề quan trọng bởi chính sách tiền tệ thường có độ trễ. Một quyết định tăng lãi suất hôm nay có thể mất nhiều tháng mới thể hiện đầy đủ trong chi tiêu, tuyển dụng và hoạt động đầu tư.

Thống đốc RBA Michele Bullock cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải hạn chế các tác động vòng hai và tác động gián tiếp của lạm phát. Nếu doanh nghiệp và người tiêu dùng tin rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng mạnh, họ có thể điều chỉnh tiền lương, giá bán và hành vi chi tiêu theo kỳ vọng đó. Khi ấy, lạm phát có nguy cơ tự kéo dài ngay cả khi một số cú sốc ban đầu đã giảm bớt.

Vì vậy, RBA muốn giữ kỳ vọng lạm phát ở mức ổn định và thuyết phục công chúng rằng cơ quan này có khả năng đưa lạm phát trở lại vùng mục tiêu 2-3%. Mục tiêu dài hạn không chỉ là làm tốc độ tăng giá giảm trong một vài tháng, mà còn đưa lạm phát về mức người dân không phải thường xuyên điều chỉnh mọi quyết định tài chính vì lo giá cả leo thang.

Dữ liệu chưa đầy đủ khiến quyết định khó khăn hơn

Một thách thức đối với hội đồng chính sách là dữ liệu lạm phát gần nhất tại thời điểm được đề cập mới chỉ bao phủ đến tháng 7. Số liệu tháng 8, vốn có ý nghĩa quan trọng đối với dự báo của RBA, dự kiến được công bố vào ngày 30 tháng 9, tức sau quyết định lãi suất kế tiếp một ngày.

Trong khi ba trong bốn ngân hàng lớn cùng một số chuyên gia kinh tế cho rằng RBA có thể giữ nguyên lãi suất để chờ thêm dữ liệu, thị trường tại thời điểm bài viết gốc được công bố lại định giá xác suất tăng lãi suất ở mức 88%. Đây chỉ là kỳ vọng của thị trường, không phải kết quả đã được xác nhận và có thể thay đổi nhanh theo thông tin mới.

Chỉ số lạm phát bình quân cắt giảm, thước đo được RBA theo dõi để đánh giá áp lực giá cơ bản, ở mức 3,6% trong 12 tháng tính đến tháng 6 và cũng ở mức 3,6% trong 12 tháng tính đến tháng 7 theo dữ liệu được nêu. Chỉ số này loại bỏ một phần các biến động giá mạnh nhất, qua đó cung cấp cái nhìn cân bằng hơn về xu hướng lạm phát nền.

Nếu tăng lãi suất, người vay mua nhà chịu tác động ra sao?

Nếu RBA nâng lãi suất tiền mặt, các ngân hàng thương mại có thể điều chỉnh lãi suất cho vay mua nhà. Khoảng một phần ba người Australia có khoản vay thế chấp, vì vậy thay đổi chính sách có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách của nhiều hộ gia đình. Nếu đợt tăng mới diễn ra, đây có thể là lần thứ tư trong năm các khoản thanh toán tối thiểu của người vay tăng lên.

Mức ảnh hưởng cụ thể phụ thuộc vào dư nợ, thời hạn vay, loại lãi suất và chính sách của từng ngân hàng. Người đang vay theo lãi suất biến đổi thường cảm nhận tác động sớm hơn, trong khi người có hợp đồng lãi suất cố định chỉ chịu ảnh hưởng khi thời hạn cố định kết thúc hoặc khi tái cấp vốn.

Áp lực trả nợ cao hơn có thể buộc các gia đình giảm chi tiêu không thiết yếu, trì hoãn kế hoạch mua sắm hoặc sử dụng tiền tiết kiệm để bù đắp. Người đang tìm mua nhà cũng có thể vay được ít hơn do khả năng trả nợ bị đánh giá thận trọng hơn. Độc giả có nhu cầu theo dõi nguồn cung, giá và thông tin liên quan có thể tham khảo chuyên mục thị trường bất động sản Úc và mục nhà đất tại Úc.

Tác động không giống nhau giữa các nhóm dân cư

Bà Hunter thừa nhận mỗi nhóm chịu ảnh hưởng khác nhau khi lãi suất thay đổi. Người có khoản vay lớn thường gặp nhiều áp lực hơn, trong khi người gửi tiết kiệm có thể hưởng lợi từ lãi suất tiền gửi cao hơn. Người thuê nhà cũng không hoàn toàn đứng ngoài tác động, bởi chi phí vay của chủ nhà có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và nguồn cung nhà cho thuê, dù tiền thuê còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.

Doanh nghiệp nhỏ có khoản vay lãi suất biến đổi cũng cần chú ý. Chi phí vốn tăng có thể làm biên lợi nhuận thu hẹp, nhất là với các ngành chịu đồng thời áp lực tiền lương, nguyên liệu và năng lượng. Khi người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, các doanh nghiệp bán lẻ, dịch vụ và nhà hàng có thể gặp thêm khó khăn.

Ở chiều ngược lại, việc kiềm chế nhu cầu là một phần chủ đích của chính sách tăng lãi suất. RBA kỳ vọng khi chi tiêu và hoạt động kinh tế hạ nhiệt, áp lực tăng giá sẽ giảm dần. Tuy nhiên, ngân hàng trung ương phải tìm được điểm cân bằng để lạm phát đi xuống mà không gây suy giảm quá mức đối với tăng trưởng và việc làm.

Người dân nên chuẩn bị thế nào?

Trong giai đoạn chính sách còn nhiều bất định, người có khoản vay nên chuẩn bị theo kịch bản thận trọng thay vì chỉ dựa vào một dự báo. Một số bước có thể cân nhắc gồm:

• Kiểm tra khoản trả nợ: tính toán ngân sách nếu lãi suất vay tăng thêm và xác định mức dự phòng phù hợp.
• So sánh sản phẩm vay: xem xét lãi suất, phí, điều kiện tái cấp vốn và chi phí phát sinh, thay vì chỉ nhìn vào mức lãi suất quảng cáo.
• Giảm nợ có chi phí cao: ưu tiên các khoản vay hoặc thẻ tín dụng có lãi suất cao nếu điều kiện tài chính cho phép.
• Liên hệ ngân hàng sớm: người gặp khó khăn thanh toán nên trao đổi với bên cho vay trước khi khoản nợ quá hạn.
• Theo dõi nguồn chính thức: phân biệt quyết định của RBA với dự báo của thị trường hoặc nhận định từ giới phân tích.

Người đọc có thể tiếp tục cập nhật diễn biến kinh tế và chính sách tại chuyên mục tin tức - sự kiện. Các trao đổi trong cộng đồng cũng có thể được theo dõi qua Facebook Báo Online - Người Việt tại Úc hoặc nhóm Người Việt Tại Úc.

Khả năng tăng lãi suất vẫn để ngỏ

RBA đã thực hiện ba đợt tăng lãi suất tiền mặt trong giai đoạn được đề cập và kỳ vọng những quyết định này sẽ tiếp tục làm nền kinh tế chậm lại trong các năm tới. Tuy nhiên, bà Hunter cho biết hội đồng vẫn có thể nhận thấy cần tăng thêm lãi suất để hạn chế nhu cầu mạnh hơn. Nếu mức tăng dự kiến diễn ra, lãi suất tiền mặt có thể lên 4,6%, đánh dấu mức cao nhất trong gần 15 năm theo bối cảnh của bài viết gốc.

Dù vậy, người đọc cần lưu ý rằng đây là tín hiệu và kịch bản tại thời điểm thông tin được công bố, không phải cam kết chắc chắn của RBA. Quyết định chính sách còn phụ thuộc vào lạm phát, thị trường lao động, tăng trưởng, tiêu dùng hộ gia đình và các biến động quốc tế.

Thông điệp cốt lõi từ RBA là cuộc chiến chống lạm phát chưa kết thúc. Với người vay mua nhà, điều quan trọng lúc này là duy trì quỹ dự phòng, chủ động rà soát khoản vay và chuẩn bị cho nhiều kịch bản. Việc theo dõi dữ liệu mới cùng thông báo chính thức sẽ hữu ích hơn việc phản ứng vội vàng trước từng dự báo ngắn hạn trên thị trường.