RBA cảnh báo rủi ro lạm phát gia tăng, cân nhắc tăng lãi suất lần thứ tư

Nguy cơ lạm phát duy trì ở mức cao đang một lần nữa khiến các hộ gia đình và doanh nghiệp tại Australia quan tâm đến hướng đi của lãi suất. Thông điệp đáng chú ý là Ngân hàng Dự trữ Australia (RBA) vẫn đặt ưu tiên vào việc đưa lạm phát trở lại vùng mục tiêu 2–3% theo thời gian, đồng thời sẵn sàng điều chỉnh chính sách nếu áp lực giá không hạ nhiệt như dự kiến.

Tuy nhiên, thông tin cho rằng RBA đang cân nhắc một đợt tăng lãi suất “lần thứ tư” cần được tiếp cận thận trọng. Nội dung nguồn đi kèm có nhiều chi tiết không đồng nhất về năm công bố, số lần tăng lãi suất, lịch họp và diễn biến chính sách tại Mỹ. Vì vậy, cụm từ “lần thứ tư” không nên được hiểu là một quyết định đã được RBA xác nhận. Điều có thể khẳng định ở góc độ chính sách là lạm phát dai dẳng sẽ làm tăng khả năng lãi suất phải duy trì ở mức cao lâu hơn, hoặc tiếp tục được điều chỉnh nếu điều kiện kinh tế yêu cầu.

RBA lo ngại điều gì khi lạm phát kéo dài?

Mục tiêu của RBA không chỉ là xử lý một đợt tăng giá ngắn hạn. Cơ quan này còn phải ngăn lạm phát cao trở thành một phần trong quyết định định giá của doanh nghiệp và thương lượng tiền lương. Khi doanh nghiệp liên tục tăng giá để bù chi phí, trong khi người lao động yêu cầu tăng lương để bảo vệ sức mua, nền kinh tế có thể xuất hiện hiệu ứng vòng hai khiến lạm phát khó giảm hơn.

Nếu tình trạng đó xảy ra, RBA có thể phải giữ chính sách tiền tệ thắt chặt trong thời gian dài. Lãi suất cao làm giảm nhu cầu vay, hạn chế một phần chi tiêu và đầu tư, qua đó giúp cân bằng cung cầu. Đây là quá trình khó khăn bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến người có khoản vay mua nhà, doanh nghiệp cần vốn và các gia đình đang chịu áp lực chi phí sinh hoạt.

Người đọc nên kiểm tra thông cáo và lịch sử lãi suất trên trang lãi suất tiền mặt chính thức của RBA, thay vì dựa vào một con số thứ tự chưa xác định rõ thời điểm.

Ảnh minh họa: Gia đình cân đối ngân sách trước áp lực lãi suất

Các yếu tố có thể làm áp lực giá gia tăng

Lạm phát tại Australia không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu trong nước. Giá năng lượng, nhiên liệu, thực phẩm, vận tải và hàng nhập khẩu có thể chịu ảnh hưởng từ xung đột quốc tế, thời tiết cực đoan, gián đoạn chuỗi cung ứng và biến động tỷ giá. Khi đồng AUD suy yếu, nhiều mặt hàng nhập khẩu trở nên đắt hơn khi quy đổi sang nội tệ.

Sự phát triển nhanh của công nghệ và trí tuệ nhân tạo cũng có thể làm tăng nhu cầu đối với điện, trung tâm dữ liệu, chip và hạ tầng kỹ thuật. Dù vậy, không phải cú sốc giá nào cũng khiến RBA lập tức tăng lãi suất. Ngân hàng trung ương thường đánh giá liệu tác động đó chỉ mang tính tạm thời hay đã lan sang giá dịch vụ, tiền lương và kỳ vọng lạm phát.

Để hiểu đúng tình hình, cần phân biệt CPI toàn phần với các thước đo lạm phát cơ bản. RBA đặc biệt quan tâm đến các chỉ số giúp loại bớt những biến động giá quá lớn trong ngắn hạn. Số liệu chính thức nên được đối chiếu trên chuyên mục CPI của Cục Thống kê Australia. Một con số lạm phát chỉ có ý nghĩa đầy đủ khi đi kèm tên chỉ số, kỳ thống kê và phương pháp tính.

Vì sao thông tin tăng lãi suất lần thứ tư cần được kiểm chứng?

Dữ liệu nguồn không thiết lập được một dòng thời gian nhất quán. Chẳng hạn, mô tả về số lần RBA tăng lãi suất trong năm không tương thích với một số mốc được đề cập ở phần khác. Chi tiết liên quan đến quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cũng không phù hợp nếu đặt trong bối cảnh tháng 9/2023. Lịch họp RBA được nêu trong nguồn tương tự không trùng khớp với lịch chính thức của giai đoạn đó.

Ngoài ra, nội dung còn nhắc đến việc Australia sẽ loại bỏ negative gearing đối với nhà ở có sẵn từ năm 2027 và thay đổi cách tính thuế lợi vốn. Đây không phải là một chính sách liên bang đã được xác nhận trong bối cảnh được mô tả. Negative gearing từng là chủ đề tranh luận chính trị, nhưng đề xuất trong một chiến dịch tranh cử không đồng nghĩa với luật đã được ban hành.

Vì những mâu thuẫn trên, người đọc không nên hiểu tiêu đề là bằng chứng cho thấy RBA đã lên kế hoạch tăng lãi suất tại một cuộc họp cụ thể. Cách diễn giải an toàn hơn là: RBA có thể thắt chặt thêm nếu lạm phát cơ bản vượt dự báo, thị trường lao động còn quá căng, tăng trưởng tiền lương không đi cùng năng suất hoặc kỳ vọng lạm phát tăng lên.

Nếu lãi suất tăng, người vay mua nhà chịu ảnh hưởng ra sao?

Đối với khoản vay có lãi suất thả nổi, một quyết định tăng lãi suất tiền mặt có thể được ngân hàng thương mại chuyển một phần hoặc toàn bộ vào lãi vay. Chi phí thực tế phụ thuộc vào dư nợ, thời hạn còn lại, loại khoản vay và chính sách của từng tổ chức tín dụng. Vì vậy, không thể đưa ra một con số tăng tiền trả nợ chung cho mọi gia đình.

Người có khoản vay nên chủ động kiểm tra mức lãi suất hiện tại, tính thử khả năng trả nợ nếu lãi suất tăng và hỏi ngân hàng về phương án tái cấu trúc phù hợp. Việc duy trì quỹ dự phòng, giảm các khoản nợ lãi cao và rà soát chi tiêu định kỳ có thể giúp gia đình hạn chế rủi ro. Những người đang cân nhắc mua nhà có thể tham khảo thêm thông tin tại chuyên mục thị trường bất động sản Australia.

Người thuê nhà và doanh nghiệp cũng bị tác động

Lãi suất cao không tự động được chuyển thẳng vào tiền thuê theo một công thức cố định. Giá thuê chủ yếu phụ thuộc vào cung cầu nhà ở, tỷ lệ nhà trống, vị trí và quy định tại từng bang hoặc vùng lãnh thổ. Dù vậy, chi phí vay của chủ sở hữu tăng, nguồn cung nhà mới suy yếu hoặc nhà đầu tư rời thị trường có thể tạo áp lực gián tiếp lên người thuê.

Đối với doanh nghiệp, lãi suất cao làm tăng chi phí vốn lưu động và đầu tư. Cùng lúc đó, nhu cầu tiêu dùng có thể giảm khi hộ gia đình phải dành thêm thu nhập để trả nợ. Doanh nghiệp có khả năng định giá mạnh có thể chuyển một phần chi phí sang khách hàng; ngược lại, những đơn vị hoạt động trong thị trường cạnh tranh có thể phải chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn.

Thị trường lao động cũng là một mắt xích quan trọng. Nếu hoạt động kinh tế giảm quá mạnh, tuyển dụng có thể chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp tăng. Bạn đọc có thể theo dõi thêm các thay đổi liên quan tại chuyên mục thị trường việc làm tại Australia.

RBA không trực tiếp đặt mục tiêu cho giá nhà

Chính sách tiền tệ của RBA không nhằm đẩy giá nhà lên hoặc xuống. Tuy nhiên, biến động bất động sản có thể ảnh hưởng đến tiêu dùng, xây dựng, tín dụng, việc làm và lạm phát. Khi lãi suất tăng, khả năng vay tối đa của người mua thường giảm và khoản trả nợ có thể cao hơn. Nhưng giá nhà vẫn có thể đi lên nếu nguồn cung khan hiếm, dân số tăng nhanh hoặc nhu cầu tập trung tại một số khu vực.

Do đó, không nên kết luận rằng tăng lãi suất chắc chắn khiến giá nhà giảm. Tương tự, giá nhà giảm cũng không đồng nghĩa RBA sẽ hạ lãi suất ngay. Hội đồng chính sách phải xem xét đồng thời lạm phát, tăng trưởng, thị trường lao động, tiêu dùng hộ gia đình và các rủi ro đối với hệ thống tài chính.

Người dân nên theo dõi những tín hiệu nào?

Trong thời gian tới, các hộ gia đình và doanh nghiệp nên chú ý đến một số nhóm dữ liệu quan trọng:

• Lạm phát cơ bản: áp lực giá có giảm bền vững hay chỉ hạ nhờ một vài mặt hàng biến động.
• Thị trường lao động: tốc độ tuyển dụng, tỷ lệ thất nghiệp, tiền lương và năng suất.
• Chi tiêu hộ gia đình: nhu cầu tiêu dùng có phục hồi mạnh hay tiếp tục suy yếu.
• Giá năng lượng và tỷ giá: dầu, khí đốt và đồng AUD có thể ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu.
• Thông cáo của RBA: ngôn ngữ về rủi ro lạm phát và triển vọng chính sách thường quan trọng hơn suy đoán trước cuộc họp.

Tóm lại, nguy cơ lạm phát dai dẳng là vấn đề có cơ sở và có thể khiến RBA duy trì lập trường thận trọng. Tuy nhiên, tuyên bố rằng ngân hàng trung ương đang chuẩn bị cho “lần tăng lãi suất thứ tư” chưa được dữ liệu nguồn chứng minh một cách đáng tin cậy. Trước khi đưa ra quyết định vay, đầu tư hoặc điều chỉnh ngân sách, người dân nên ưu tiên số liệu của RBA, ABS và các thông báo chính thức thay vì dựa trên những mốc thời gian thiếu nhất quán.