Úc siết chặt quy định mang theo người thân đối với du học sinh quốc tế

Du học sinh quốc tế có kế hoạch sang Úc cùng vợ, chồng hoặc con cái có thể phải đối mặt với những điều kiện nghiêm ngặt hơn. Chính phủ Labor đang chuẩn bị thay đổi một số phần quan trọng của hệ thống di trú, trong đó đáng chú ý là đề xuất yêu cầu phần lớn sinh viên quốc tế đến Úc một mình.

Những điều chỉnh dự kiến không chỉ ảnh hưởng đến hồ sơ visa du học mà còn liên quan đến việc ở quá hạn, chuyển đổi loại visa, visa bắc cầu và quy trình kháng nghị. Mục tiêu của chính phủ là giảm di cư ròng từ nước ngoài nhưng hạn chế tối đa thiệt hại đối với nền kinh tế. Độc giả có thể theo dõi thêm các thông tin liên quan tại chuyên mục du học tại Úc.

Du học sinh có thể phải đến Úc một mình

Theo kế hoạch được đề cập, Bộ trưởng Nội vụ Tony Burke sẽ trình bày các thay đổi trong bài phát biểu mang tên “Công việc quản lý chương trình di trú: Ai đến, ai ở lại, ai rời đi”. Trọng tâm là giúp chính phủ kiểm soát tốt hơn số người nhập cảnh và rời khỏi Úc, thay vì để một số nhóm visa vận hành hoàn toàn theo nhu cầu.

Một trong những nội dung được quan tâm nhất là việc hạn chế người thân đi kèm du học sinh. Trong năm trước đó, Úc đã cấp hơn 337.000 visa sinh viên quốc tế, trong đó khoảng 45.000 visa dành cho người phụ thuộc hoặc thành viên gia đình của đương đơn chính. Nếu thay đổi được triển khai theo hướng đang được thảo luận, phần lớn sinh viên sẽ phải sang Úc mà không có người thân đi cùng.

Điều này có thể tác động mạnh đến sinh viên đã kết hôn, người có con nhỏ hoặc những gia đình dự định cùng sang Úc trong suốt thời gian học tập. Tuy nhiên, thông tin hiện có chưa nêu rõ các trường hợp miễn trừ, nhóm khóa học được ưu tiên hoặc cách áp dụng đối với hồ sơ đã nộp. Vì vậy, người chuẩn bị hồ sơ không nên tự suy đoán rằng mọi trường hợp người phụ thuộc đều chắc chắn bị từ chối.

Ảnh minh họa: Du học sinh chuẩn bị cho hành trình học tập tại Úc

Vì sao chính phủ Úc muốn thay đổi chính sách?

Chính phủ cho rằng di cư ròng cần được đưa xuống mức phù hợp hơn với khả năng tiếp nhận của nền kinh tế và cơ sở hạ tầng. Theo kế hoạch, chương trình thường trú vẫn ở mức 185.000 người mỗi năm, trong khi mức di cư ròng được định hướng giảm từ khoảng 305.000 xuống khoảng 225.000 người trong hai năm.

Di cư ròng từ nước ngoài, thường được gọi là NOM, không đồng nghĩa với số visa thường trú. Chỉ số này đo lường chênh lệch giữa số người đến và rời Úc, dựa trên việc họ có mặt hoặc vắng mặt tại quốc gia này ít nhất 12 tháng trong giai đoạn 16 tháng. Chỉ số còn bao gồm nhiều nhóm như sinh viên quốc tế, người lao động tạm thời, khách du lịch kết hợp làm việc và công dân Úc rời đi hoặc trở về.

NOM đã giảm trong bảy quý liên tiếp kể từ tháng 9/2023 và được dự báo xuống dưới mức trước đại dịch vào năm tài chính 2027–28. Dù vậy, lượng người giữ visa tạm thời vẫn ở mức cao. Dữ liệu của Cục Thống kê Úc được dẫn trong thông tin đầu vào cho thấy năm tài chính 2024–25 ghi nhận 568.370 lượt đến từ nước ngoài.

Nhà ở, giao thông, y tế và các dịch vụ công đang chịu nhiều áp lực khi dân số tăng nhanh. Tuy nhiên, giới doanh nghiệp cho rằng không nên quy toàn bộ khủng hoảng nhà ở cho di trú. Đây là lý do cuộc tranh luận hiện nay không chỉ xoay quanh số người được tiếp nhận mà còn liên quan đến kỹ năng, năng suất và năng lực xây dựng hạ tầng.

Siết tình trạng ở quá hạn và chuyển đổi visa

Bên cạnh việc hạn chế người thân đi kèm sinh viên, chính phủ dự kiến tăng cường ngăn chặn tình trạng ở lại sau khi visa hết hạn. Một số người có thể không còn dễ dàng chuyển từ visa đã hết hạn hoặc sắp hết hạn sang loại visa khác để kéo dài thời gian lưu trú.

Quy trình kháng nghị kéo dài cũng nằm trong phạm vi xem xét. Dữ liệu của Bộ Nội vụ được trích dẫn cho biết, tính đến tháng 7 của kỳ báo cáo liên quan, có 110.898 người không được cấp visa bảo hộ nhưng chưa bị trục xuất. Con số này bao gồm người đang giữ visa bắc cầu và người chờ xem xét tư pháp hoặc hành chính.

Nếu quy định mới được thông qua, người không còn quyền lưu trú có thể phải rời Úc nhanh hơn. Chính phủ muốn giảm số người không có tình trạng cư trú hợp pháp, đồng thời hạn chế việc sử dụng nhiều tầng kháng nghị chỉ nhằm kéo dài thời gian ở lại.

Tuy nhiên, quyền được xem xét công bằng vẫn là vấn đề quan trọng. Những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt, thông tin mới hoặc sai sót hành chính cần được xử lý đúng pháp luật. Người có hồ sơ phức tạp nên tìm tư vấn từ chuyên gia được cấp phép thông qua danh mục dịch vụ du học, di trú và luật sư, thay vì dựa hoàn toàn vào thông tin truyền miệng.

Tác động đối với du học sinh Việt Nam

Đối với sinh viên Việt Nam, thay đổi lớn nhất có thể là khả năng đưa vợ, chồng hoặc con sang Úc bị thu hẹp. Những gia đình đã lên kế hoạch tài chính dựa trên việc cả hai vợ chồng cùng sinh sống và làm việc tại Úc sẽ cần đánh giá lại toàn bộ phương án.

• Kế hoạch gia đình: Sinh viên có thể phải sống xa người thân trong thời gian dài hoặc cân nhắc lại thời điểm nhập học.
• Chi phí sinh hoạt: Đi một mình có thể giảm một số khoản chi, nhưng sinh viên không còn nguồn hỗ trợ trực tiếp từ người bạn đời trong việc chăm sóc con hoặc quản lý cuộc sống hằng ngày.
• Hồ sơ visa: Đương đơn cần khai báo trung thực quan hệ gia đình, lịch sử học tập, tài chính và mục đích lưu trú.
• Kế hoạch sau tốt nghiệp: Việc học tại Úc không tự động bảo đảm quyền ở lại lâu dài. Mọi bước chuyển visa phải đáp ứng điều kiện tại thời điểm nộp hồ sơ.
• Rủi ro ở quá hạn: Vi phạm thời hạn visa có thể ảnh hưởng đến các hồ sơ di trú trong tương lai.

Người đang chuẩn bị sang Úc nên theo dõi văn bản chính thức trước khi thay đổi kế hoạch. Các thông tin như ngày bắt đầu áp dụng, quy định chuyển tiếp, nhóm được miễn trừ và cách xử lý hồ sơ đang chờ xét duyệt có ý nghĩa quyết định. Cộng đồng cũng có thể trao đổi kinh nghiệm tại nhóm Du học sinh Việt Nam ở Úc, nhưng cần kiểm chứng lại thông tin bằng nguồn chính thức hoặc chuyên gia có thẩm quyền.

Lo ngại về kinh tế, giáo dục và thiếu hụt kỹ năng

Các trường đại học, tổ chức kinh doanh và ngành chăm sóc người cao tuổi lo rằng siết di trú quá nhanh có thể gây tác động ngoài mong muốn. Sinh viên quốc tế là nguồn thu quan trọng của lĩnh vực giáo dục, đồng thời đóng góp vào lực lượng lao động bán thời gian trong nhiều ngành dịch vụ.

Andrew McKellar, lãnh đạo Phòng Thương mại và Công nghiệp Úc, cho rằng nước Úc đang đối mặt với khủng hoảng nhà ở và thiếu hụt kỹ năng, chứ không đơn thuần là một “vấn đề di trú”. Theo quan điểm này, cuộc chạy đua nhằm đưa NOM xuống mức thấp nhất có thể có nguy cơ làm suy yếu doanh nghiệp và các dịch vụ thiết yếu.

Những ngành như chăm sóc người cao tuổi, nhà hàng, khách sạn, nông nghiệp và xây dựng phụ thuộc đáng kể vào lao động nhập cư. Nếu lượng lao động giảm mà nguồn nhân lực trong nước chưa kịp bổ sung, chi phí vận hành có thể tăng và chất lượng dịch vụ có thể chịu ảnh hưởng. Người quan tâm đến nhu cầu tuyển dụng có thể tham khảo chuyên mục thị trường việc làm tại Úc.

Tranh luận chính trị về quy mô nhập cư

Chính sách mới xuất hiện trong bối cảnh nhập cư trở thành chủ đề quan trọng đối với cử tri và mức ủng hộ One Nation gia tăng. Đảng này đề xuất cắt hơn 750.000 người di cư tạm thời trong ba năm, tập trung vào sinh viên quốc tế và người thân của lao động có kỹ năng. Đề xuất đã bị các tổ chức kinh doanh, đại học, ngành chăm sóc người cao tuổi, Labor và Liên đảng phản đối vì lo ngại tác động đến kinh tế.

Thượng nghị sĩ độc lập David Pocock kêu gọi một cuộc thảo luận trưởng thành hơn, dựa trên kế hoạch di trú 10 năm thay vì chỉ bắt đầu bằng các con số. Theo ông, Úc cần xác định rõ những kỹ năng còn thiếu và đánh giá thẳng thắn sự đánh đổi liên quan đến nhà ở, môi trường và hạ tầng.

Thủ tướng Anthony Albanese từng tìm kiếm sự ủng hộ của phe đối lập cho các sửa đổi lập pháp nhưng chưa đạt được thỏa thuận. Nếu không có đủ đồng thuận tại Quốc hội, chính phủ có thể cân nhắc sử dụng quy định và chỉ thị hành chính trong phạm vi pháp luật cho phép.

Du học sinh nên làm gì lúc này?

Trước hết, người nộp hồ sơ cần phân biệt rõ giữa một đề xuất chính sách và quy định đã có hiệu lực. Không nên hủy khóa học, thay đổi hồ sơ gia đình hoặc chuyển tiền chỉ dựa trên tin đồn. Hãy kiểm tra thông báo của Bộ Nội vụ Úc, cơ sở giáo dục và chuyên gia di trú được cấp phép.

Nếu dự định đưa người thân đi cùng, gia đình nên chuẩn bị thêm một phương án trong trường hợp visa người phụ thuộc bị hạn chế. Kế hoạch cần tính đến học phí, nhà ở, bảo hiểm, chăm sóc trẻ em, thu nhập dự kiến và khả năng phải sống xa nhau. Mọi giấy tờ về quan hệ, tài chính và lịch sử cư trú phải chính xác, thống nhất.

Việc siết chính sách cho thấy Úc đang chuyển sang quản lý dòng người có chọn lọc hơn. Mục tiêu giảm di cư ròng có thể giúp giảm một phần áp lực lên hạ tầng, nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào cách thiết kế ngoại lệ, thời gian chuyển tiếp và khả năng bảo vệ các ngành đang thiếu nhân lực. Với du học sinh Việt Nam, lựa chọn an toàn nhất là cập nhật thông tin chính thức, chuẩn bị nhiều kịch bản và tuân thủ chặt chẽ điều kiện visa trong toàn bộ thời gian lưu trú.