Úc siết chặt visa du học, khối Asean nằm ngoài diện ảnh hưởng

Úc đang chuẩn bị siết chặt một số quy định dành cho sinh viên quốc tế và người tham gia chương trình Working Holiday trong nỗ lực kiểm soát lượng người nhập cư. Tuy nhiên, sinh viên đến từ các nước Asean, trong đó có Việt Nam, được cho là sẽ nằm ngoài phạm vi áp dụng của quy định hạn chế đưa người thân sang Úc.

Những thay đổi được công bố ngày 17/9, theo thông tin do The Straits Times và ANN đăng tải, tập trung vào ba vấn đề chính: người phụ thuộc đi cùng sinh viên quốc tế, tình trạng chuyển khóa học để kéo dài thời gian lưu trú và số người được ở lại Úc theo chương trình Working Holiday. Chính phủ Úc đồng thời muốn hướng chương trình visa tay nghề vào những lĩnh vực đang thiếu nhân lực nghiêm trọng.

Úc dự kiến giảm lượng người nhập cư

Chính phủ Công đảng đặt mục tiêu giảm lượng người nhập cư từ mức khoảng 300.000 người mỗi năm xuống còn 245.000 người trong năm tài chính từ giữa năm 2026 đến giữa năm 2027. Con số này dự kiến tiếp tục giảm xuống 225.000 người trong 12 tháng kế tiếp.

Kế hoạch trên được đưa ra trong bối cảnh nhiều cử tri Úc lo ngại dân số tăng nhanh đang gây thêm áp lực lên nguồn cung nhà ở, cơ sở hạ tầng và các dịch vụ xã hội. Một cuộc khảo sát được Sydney Morning Herald công bố ngày 14/9 cho thấy chính sách nhập cư đã trở thành chủ đề chính trị nhận được sự quan tâm đáng kể.

Dù muốn giảm lượng người nhập cư, chính phủ không lựa chọn cách cắt giảm quá sâu. Bộ trưởng Nội vụ Tony Burke cảnh báo những đề xuất cực đoan có thể gây tổn hại cho nền kinh tế. Ông nhấn mạnh Úc vẫn ủng hộ nhập cư, nhưng cần bảo đảm hệ thống được vận hành đúng mục đích và không bị lợi dụng.

Ảnh minh họa: Sinh viên quốc tế tìm hiểu chính sách visa Úc

Sinh viên Asean được miễn hạn chế về người phụ thuộc

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là kế hoạch hạn chế sinh viên quốc tế đưa vợ, chồng hoặc con cái sang Úc. Tuy vậy, quy định này không áp dụng đối với sinh viên đến từ các quốc gia Asean và khu vực Thái Bình Dương. Một số trường hợp giới hạn khác, chẳng hạn người theo học chương trình tiến sĩ, cũng được miễn áp dụng.

Việt Nam là thành viên Asean, vì vậy sinh viên Việt Nam được hưởng ngoại lệ theo nội dung chính sách được công bố. Đây là thông tin tích cực đối với người đang dự định học tập tại Úc cùng gia đình, đặc biệt là học viên lớn tuổi hoặc người theo học các chương trình dài hạn.

Ông Phil Honeywood, Giám đốc điều hành Hiệp hội Giáo dục Quốc tế Australia, nhận định ngoại lệ dành cho Asean và khu vực Thái Bình Dương là một phần trong chính sách chiến lược nhằm tăng cường quan hệ giữa Úc với các nước láng giềng. Điều này cũng cho thấy giáo dục quốc tế không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn gắn với ưu tiên đối ngoại của Canberra.

Dù được miễn một số hạn chế, sinh viên Việt Nam không nên hiểu rằng mọi điều kiện về người phụ thuộc sẽ giữ nguyên. Người nộp đơn vẫn phải đáp ứng yêu cầu về tài chính, bảo hiểm, hồ sơ quan hệ và những tiêu chí liên quan tại thời điểm xét visa. Trước khi nộp hồ sơ, ứng viên nên kiểm tra thông tin cập nhật từ cơ quan chức năng hoặc tham khảo đơn vị thuộc nhóm dịch vụ du học và di trú tại Úc.

Ngăn tình trạng chuyển khóa học để kéo dài thời gian ở lại

Gói cải cách cũng hướng đến tình trạng “visa hopping”, thường được hiểu là việc liên tục đổi khóa học hoặc chuyển sang chương trình không phù hợp nhằm kéo dài thời gian lưu trú. Theo định hướng mới, sinh viên chỉ được chuyển đổi khi khóa học tiếp theo thực sự bổ sung hoặc nâng cao trình độ, chẳng hạn chuyển từ bậc đại học lên sau đại học.

Biện pháp này được cho là chủ yếu nhắm tới những trường hợp chuyển giữa các khóa nghề mà mục tiêu học tập không rõ ràng. Ông Phil Honeywood cho biết ngành giáo dục quốc tế ủng hộ việc loại bỏ các hồ sơ sinh viên không thực chất, miễn là quy định được triển khai minh bạch và không gây ảnh hưởng không cần thiết đến người học nghiêm túc.

Đối với sinh viên Việt Nam, việc chọn ngành và cơ sở đào tạo ngay từ đầu sẽ trở nên quan trọng hơn. Nếu muốn thay đổi chương trình, sinh viên cần chứng minh lộ trình mới có liên quan đến nền tảng học vấn, mục tiêu nghề nghiệp hoặc sự phát triển về trình độ. Việc chuyển sang khóa học thấp hơn hoặc không có mối liên hệ hợp lý có thể làm tăng rủi ro khi cơ quan chức năng đánh giá hồ sơ visa.

Chương trình Working Holiday sẽ cạnh tranh hơn

Úc cũng dự kiến thu hẹp số người tham gia Working Holiday được ở lại trong năm thứ hai và năm thứ ba. Theo các số liệu được công bố, hạn mức năm thứ hai sẽ giảm từ 57.000 xuống 45.000 suất mỗi năm. Hạn mức năm thứ ba giảm mạnh hơn, từ 31.000 xuống còn 5.000 suất.

Các suất gia hạn này sẽ được phân bổ bằng hình thức bốc thăm. Điều đó có nghĩa việc hoàn thành những điều kiện lao động cần thiết có thể chưa đủ để bảo đảm người tham gia được tiếp tục ở lại. Người đang có kế hoạch làm việc và du lịch tại Úc nên chuẩn bị phương án dự phòng, đồng thời tránh phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng được gia hạn sang năm tiếp theo.

Người lao động có thể theo dõi thông tin tuyển dụng và nhu cầu nhân lực qua chuyên mục việc làm tại Úc. Tuy nhiên, thông tin tuyển dụng không thay thế điều kiện visa; ứng viên cần kiểm tra quyền làm việc, giới hạn thời gian làm cho một chủ lao động và các yêu cầu hiện hành trước khi nhận việc.

Visa tay nghề ưu tiên các ngành thiếu nhân lực

Trong khi siết một số diện visa tạm trú, chính phủ Úc cho biết chương trình visa tay nghề sẽ ưu tiên nhân lực trong các ngành xây dựng, nông nghiệp, thủy sản, khai khoáng và giáo dục. Đây là những lĩnh vực đang đối mặt với tình trạng thiếu kỹ năng, dù tỷ lệ thất nghiệp của Úc được nêu ở mức tương đối thấp là 4,5%.

Ông Innes Willox, Giám đốc điều hành Australian Industry Group, cho rằng chính sách mới mang lại sự rõ ràng nhưng cảnh báo việc cắt giảm nhập cư quá mức có thể khiến tình trạng thiếu lao động kéo dài. Các dự án xây nhà, năng lượng, trung tâm dữ liệu, quốc phòng và công tác chuẩn bị cho Olympic Brisbane 2032 đều cần lực lượng lao động có chuyên môn.

Đây là điểm sinh viên Việt Nam có thể cân nhắc khi chọn ngành học, nhưng không nên lựa chọn chỉ vì kỳ vọng định cư. Danh sách nghề ưu tiên và tiêu chí xét visa có thể thay đổi theo nhu cầu kinh tế. Người học nên kết hợp sở thích, năng lực, khả năng tài chính và triển vọng nghề nghiệp thực tế. Những ai quan tâm lĩnh vực xây dựng có thể tham khảo thêm thông tin tại chuyên mục việc làm ngành xây dựng tại Úc.

Sinh viên Việt Nam cần lưu ý điều gì?

Ngoại lệ dành cho Asean tạo lợi thế nhất định cho sinh viên Việt Nam, nhất là người có nhu cầu đưa gia đình đi cùng. Tuy nhiên, các thay đổi về visa vẫn có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập, làm việc và chuyển đổi tình trạng lưu trú. Người học nên chủ động thực hiện một số bước sau:

• Kiểm tra quy định chính thức: Chỉ đưa ra quyết định sau khi điều kiện mới có hiệu lực và được cơ quan chức năng công bố đầy đủ.
• Chọn khóa học có lộ trình rõ ràng: Ngành học cần phù hợp với nền tảng, mục tiêu nghề nghiệp và khả năng tài chính.
• Hạn chế chuyển khóa thiếu lý do: Mọi thay đổi nên thể hiện sự tiến bộ về học thuật, thay vì chỉ nhằm kéo dài thời gian ở Úc.
• Chuẩn bị chi phí cho gia đình: Quyền đưa người thân đi cùng không đồng nghĩa chi phí sinh hoạt, bảo hiểm và nhà ở được giảm.
• Không mặc định học ngành ưu tiên sẽ được định cư: Visa tay nghề còn phụ thuộc vào nghề nghiệp, kinh nghiệm, tiếng Anh, thẩm định kỹ năng và chính sách tại thời điểm nộp hồ sơ.

Cộng đồng du học sinh có thể trao đổi kinh nghiệm tại nhóm Du học sinh Việt Nam ở Úc hoặc theo dõi Facebook Báo Người Việt Tại Úc. Các chia sẻ trên mạng xã hội chỉ nên được xem là nguồn tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc thông báo chính thức.

Chính sách mới tác động ra sao?

Nhìn tổng thể, chính phủ Úc đang tìm cách cân bằng giữa kiểm soát nhập cư và nhu cầu nhân lực. Việc hạn chế người phụ thuộc, ngăn chuyển khóa học thiếu cơ sở và giảm suất Working Holiday có thể làm giảm số người sử dụng visa tạm thời để kéo dài thời gian ở lại. Ngược lại, ngoại lệ dành cho Asean phản ánh mong muốn duy trì quan hệ khu vực, còn việc ưu tiên visa tay nghề cho thấy Úc vẫn cần người lao động trong các ngành thiết yếu.

Đối với sinh viên Việt Nam, thông tin tích cực là nhóm Asean không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ lệnh hạn chế đưa người thân theo nội dung được công bố. Dù vậy, mỗi hồ sơ vẫn được xét riêng và chính sách có thể được điều chỉnh trước khi triển khai. Vì thế, chuẩn bị hồ sơ trung thực, xây dựng lộ trình học tập hợp lý và thường xuyên cập nhật quy định vẫn là cách tốt nhất để giảm rủi ro.