Xã hội đa văn hóa tại Úc ngày càng chia rẽ do áp lực chi phí sinh hoạt

Áp lực từ tiền thuê nhà, hóa đơn năng lượng, thực phẩm và chi phí chăm sóc sức khỏe đang tác động không chỉ đến túi tiền mà còn đến cách người dân Úc nhìn nhận tương lai, chính phủ và những người xung quanh. Một khảo sát quy mô lớn về gắn kết xã hội cho thấy nhiều người cảm thấy đất nước đang trở nên chia rẽ, ít tin tưởng và bi quan hơn.

Kết quả này đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: liệu khó khăn kinh tế có đang làm suy yếu nền tảng của xã hội đa văn hóa tại Úc? Những số liệu được công bố cho thấy tình hình đáng lo ngại, nhưng bức tranh thực tế vẫn có nhiều lớp và không nên được diễn giải theo hướng đơn giản hóa.

Áp lực chi phí sinh hoạt làm gia tăng tâm lý bất an

Nghiên cứu Mapping Social Cohesion của Scanlon Foundation đã khảo sát khoảng 10.000 người trưởng thành về nhập cư, đa văn hóa, mức độ hài lòng với cuộc sống, tài chính hộ gia đình và niềm tin đối với các thể chế. Đây là chuỗi nghiên cứu được thực hiện trong khoảng 20 năm, nhờ đó có thể theo dõi sự thay đổi trong tâm lý xã hội qua nhiều giai đoạn.

Theo nội dung khảo sát được cung cấp, khoảng một phần ba số người tham gia cho rằng cuộc sống của họ sẽ “tệ hơn một chút hoặc tệ hơn nhiều” trong vòng ba đến bốn năm tới. Tỷ lệ này cao gấp khoảng ba lần so với thời điểm khảo sát bắt đầu vào năm 2006. Trong khi đó, tỷ lệ người tự nhận mình “hạnh phúc” hoặc “rất hạnh phúc” đã giảm dần trong hai thập niên.

Sự bi quan này có mối liên hệ rõ ràng với áp lực tài chính. Có 13% người được hỏi cho biết họ từng không đủ khả năng chi trả cho các bữa ăn. Tỷ lệ tương tự gặp khó khăn với tiền thuê nhà hoặc khoản trả nợ mua nhà. Ngoài ra, 21% không đủ khả năng thanh toán thuốc men hoặc dịch vụ chăm sóc sức khỏe, còn 19% gặp khó khăn khi chi trả cho việc sưởi ấm hoặc làm mát nhà ở.

Những nhóm dễ chịu ảnh hưởng nhất là người trẻ, người trung niên, phụ nữ và các hộ gia đình chỉ có một nguồn thu nhập. Đối với cộng đồng người Việt, áp lực này có thể xuất hiện trong nhiều vấn đề thường ngày, từ việc tìm nhà ở tại Úc đến tìm kiếm một công việc ổn định trên thị trường việc làm tại Úc.

Ảnh minh họa: Các gia đình Úc đối diện áp lực chi phí sinh hoạt

Khó khăn tài chính ảnh hưởng đến cảm giác thuộc về

Bà Anthea Hancocks, giám đốc điều hành Scanlon Foundation, nhận định cảm giác thuộc về cộng đồng thường bị thu hẹp khi con người rơi vào tình trạng khó khăn tài chính. Khi phải dành phần lớn thời gian và năng lượng để lo cho tiền nhà, thực phẩm hoặc hóa đơn, họ có xu hướng thu mình hơn và ít tham gia vào các hoạt động xã hội.

Điều này có thể tạo thành một vòng luẩn quẩn. Áp lực tài chính làm giảm cơ hội giao tiếp; việc ít tiếp xúc với những nhóm khác nhau lại khiến định kiến dễ hình thành; định kiến tiếp tục làm suy giảm niềm tin và cảm giác đoàn kết. Khi nhiều người tin rằng cơ hội đang ngày càng ít đi, họ cũng dễ nhìn xã hội dưới góc độ cạnh tranh nguồn lực.

Đặc biệt, khủng hoảng nhà ở có thể khiến người dân lo ngại rằng dân số tăng nhanh hơn khả năng cung cấp nhà, giao thông, trường học và dịch vụ y tế. Tuy nhiên, nhập cư chỉ là một phần trong bài toán này. Nguồn cung nhà hạn chế, quy hoạch, lãi suất, chi phí xây dựng, mức đầu tư vào nhà ở xã hội và sự tập trung dân số tại các thành phố lớn đều là những yếu tố cần được xem xét.

Niềm tin vào chính phủ tiếp tục suy giảm

Khảo sát cũng ghi nhận sự suy giảm niềm tin vào chính phủ liên bang so với giai đoạn đầu của đại dịch COVID-19. Hơn một phần năm số người tham gia cho rằng chính phủ liên bang “hầu như không bao giờ” làm điều đúng đắn.

Đáng chú ý, 48% cho rằng hệ thống chính quyền Úc cần có “thay đổi lớn” hoặc “nên được thay thế”. Đây được mô tả là kết quả cao nhất kể từ khi câu hỏi này được đưa vào khảo sát năm 2014.

Dù vậy, con số trên không nên được hiểu rằng gần một nửa dân số muốn loại bỏ nền dân chủ. Mong muốn thay đổi lớn có thể bao gồm yêu cầu về tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, chính sách nhà ở, chất lượng dịch vụ công hoặc cách quản lý chương trình nhập cư. Để hiểu chính xác, cần xem đầy đủ câu hỏi và phương pháp của báo cáo gốc.

Quan điểm về nhập cư trở nên thận trọng hơn

Một xu hướng nổi bật khác là sự thay đổi trong thái độ đối với nhập cư. Theo nội dung được cung cấp, 59% người tham gia cho rằng mức nhập cư hiện tại quá cao. Trong khi đó, 64% vẫn tin rằng việc tiếp nhận người nhập cư giúp nước Úc trở nên mạnh hơn, giảm so với mức 78% vào năm 2022. Có 38% đồng ý với nhận định rằng người nhập cư “lấy mất việc làm”.

Các kết quả này không hoàn toàn mâu thuẫn. Một người có thể ủng hộ xã hội đa văn hóa và công nhận đóng góp lâu dài của người nhập cư, nhưng vẫn lo ngại rằng tốc độ tăng dân số đang vượt quá khả năng cung cấp nhà ở và hạ tầng. Vì vậy, cần phân biệt giữa việc phản đối quy mô nhập cư hiện tại với thái độ bài ngoại hoặc kỳ thị chủng tộc.

Tranh luận về nhập cư là một phần chính đáng của đời sống dân chủ. Tuy nhiên, ranh giới bị vượt qua khi các ý kiến chuyển thành quy chụp phẩm chất cho cả một sắc tộc, phát tán thông tin sai lệch, quấy rối hoặc kích động bạo lực. Khó khăn kinh tế có thể giải thích phần nào sự bất mãn, nhưng không thể biện minh cho hành vi thù ghét.

Kỳ thị chủng tộc gây lo ngại trong cộng đồng

Ông Amar Singh, cựu Australian of the Year và người điều hành tổ chức cứu trợ thực phẩm Turbans 4 Australia, cho biết ông đã ghi nhận sự gia tăng các lời lẽ kỳ thị và hành vi tấn công nhằm vào người Úc gốc Ấn. Bản thân ông cũng từng nhận thư điện tử đe dọa tính mạng.

Ông còn đề cập trường hợp một người cao tuổi tại Perth bị hành hung và giật khăn xếp trong trung tâm mua sắm. Với người Sikh, khăn xếp là biểu tượng tôn giáo quan trọng, vì vậy hành vi này không chỉ là tấn công thân thể mà còn mang tính xúc phạm văn hóa và tôn giáo.

Cùng lúc đó, nhu cầu đối với dịch vụ cứu trợ thực phẩm của Turbans 4 Australia được cho là đã tăng khoảng mười lần, trong khi lượng quyên góp suy giảm. Điều này cho thấy các tổ chức cộng đồng đang chịu áp lực từ hai phía: số người cần giúp đỡ tăng lên, còn khả năng đóng góp của xã hội lại giảm xuống.

Xã hội Úc chưa mất đi sức chống chịu

Mặc dù 62% người tham gia cảm thấy sự gắn kết xã hội đang xấu đi, chỉ số gắn kết tổng hợp của báo cáo được cho là tương đối ổn định trong những năm gần đây. Theo bà Hancocks, một nguyên nhân quan trọng là sức mạnh vẫn tồn tại trong các khu dân cư.

Người dân có thể bi quan về tình hình đất nước nhưng vẫn tin tưởng hàng xóm, đồng nghiệp hoặc những người cùng tham gia hoạt động địa phương. Các câu lạc bộ thể thao, thư viện, trung tâm cộng đồng, tổ chức thiện nguyện và lễ hội đa văn hóa tiếp tục đóng vai trò kết nối những nhóm có xuất thân khác nhau.

Đây là điểm tích cực cần được chú ý. Một chỉ số toàn quốc ổn định không có nghĩa mọi cộng đồng đều an toàn trước kỳ thị, nhưng nó cho thấy nền tảng xã hội chưa sụp đổ. Độc giả có thể theo dõi thêm các chủ đề cộng đồng tại chuyên mục tin tức và sự kiện tại Úc.

Cần giải quyết đồng thời kinh tế, nhập cư và kỳ thị

Để bảo vệ sự gắn kết xã hội, chính phủ không thể chỉ tập trung vào thông điệp đoàn kết. Những áp lực vật chất như tiền thuê nhà, chi phí y tế, giá năng lượng và khả năng tiếp cận thực phẩm cần được xử lý trực tiếp.

• Giảm áp lực nhà ở: Tăng nguồn cung nhà ở xã hội và nhà ở có giá phù hợp, đồng thời cải thiện quyền lợi của người thuê.
• Giảm chi phí thiết yếu: Hỗ trợ đúng đối tượng đối với năng lượng, thuốc men, chăm sóc sức khỏe và thực phẩm.
• Quản lý nhập cư minh bạch: Gắn quy mô dân số với năng lực của nhà ở, trường học, y tế và giao thông.
• Khôi phục niềm tin: Công khai dữ liệu, giải thích rõ các đánh đổi chính sách và tăng trách nhiệm giải trình.
• Chống hành vi thù ghét: Hỗ trợ nạn nhân, cải thiện việc ghi nhận tội phạm thù ghét và xử lý nghiêm các hành vi đe dọa.
• Đầu tư vào cộng đồng: Duy trì trung tâm sinh hoạt, hoạt động thể thao, cứu trợ thực phẩm và chương trình kết nối cư dân.

Người Việt tại Úc muốn trao đổi về các vấn đề xã hội và đời sống có thể tham gia nhóm cộng đồng Người Việt tại Úc hoặc theo dõi fanpage Báo Người Việt Tại Úc.

Bức tranh tổng thể cho thấy xã hội đa văn hóa tại Úc đang chịu sức ép đáng kể nhưng chưa rơi vào tình trạng tan rã. Sức chống chịu vẫn hiện diện trong các khu dân cư và trong sự ủng hộ của đa số đối với đóng góp của người nhập cư. Thách thức lớn nhất là ngăn bất an kinh tế chuyển thành mất niềm tin, phân cực chính trị và kỳ thị đối với các cộng đồng thiểu số.