Australia: David Jones chính thức rơi vào diện quản lý tự nguyện

David Jones, một trong những thương hiệu bách hóa lâu đời và nổi tiếng nhất Australia, đã được đưa vào diện quản lý tự nguyện sau một loạt cuộc họp khẩn giữa chủ sở hữu Anchorage Capital Partners và các chủ mặt bằng. Động thái này diễn ra ngay trước mùa mua sắm cuối năm, làm dấy lên nhiều câu hỏi về tương lai của hệ thống cửa hàng, người lao động, nhà cung cấp và quyền lợi khách hàng.

Thông tin ban đầu cho biết hội đồng quản trị David Jones và Anchorage Capital Partners quyết định tiến hành thủ tục quản lý tự nguyện sau khi các cuộc thương lượng không đạt kết quả. Tuy nhiên, đây chưa đồng nghĩa với việc toàn bộ chuỗi cửa hàng lập tức đóng cửa hay doanh nghiệp chắc chắn bị thanh lý.

David Jones bước vào quá trình tái cấu trúc

Trong tuyên bố được công bố sau khi thông tin xuất hiện, Tổng giám đốc David Jones Erica Berchtold gọi đây là một doanh nghiệp mang tính biểu tượng. Bà cảm ơn khách hàng, nhân viên và các đối tác đã tiếp tục ủng hộ thương hiệu trong giai đoạn khó khăn.

Theo bà Berchtold, David Jones đã xây dựng một kế hoạch nhằm thiết lập lại hoạt động cho tương lai. Doanh nghiệp dự kiến phối hợp với quản tài viên, bên tiếp quản tài sản bảo đảm và chủ nợ có bảo đảm để theo đuổi kế hoạch này. Quá trình tìm kiếm nguồn vốn mới cũng được cho là sẽ bắt đầu ngay lập tức.

FTI Consulting cho biết môi trường bán lẻ khó khăn, chi phí gia tăng, mạng lưới cửa hàng lớn và có phần lỗi thời, cùng những thách thức trong chuỗi cung ứng đã góp phần đẩy doanh nghiệp đến tình trạng hiện tại. Thủ tục quản lý tự nguyện và tiếp quản tài sản bảo đảm có thể tạo khoảng thời gian cần thiết để đánh giá, tái cơ cấu hoặc tìm người mua phù hợp.

Ảnh minh họa: Cửa hàng bách hóa trong giai đoạn tái cấu trúc

Đàm phán với chủ mặt bằng không đạt kết quả

Scentre Group, đơn vị sở hữu hệ thống trung tâm thương mại Westfield, được xác định là chủ mặt bằng lớn nhất của David Jones. Trong số 38 cửa hàng còn lại của nhà bán lẻ này, 17 cửa hàng nằm tại các trung tâm thương mại thuộc Scentre Group.

Tổng giám đốc Scentre Group Elliott Rusanow cho biết David Jones đã không thanh toán tiền thuê kể từ tháng 9, khiến doanh nghiệp rơi vào tình trạng vi phạm nghĩa vụ. Trước đó, chuỗi bán lẻ đã trả khoảng 45 triệu AUD tiền thuê trong chín tháng tính đến ngày 30/9. Các chủ mặt bằng cũng được cho là đang nắm khoảng 45 triệu AUD bảo lãnh ngân hàng liên quan đến các cửa hàng.

Ông Rusanow nói Scentre Group từng đưa ra một đề nghị có thể tạo điều kiện để David Jones tiếp tục kinh doanh, nhưng đề nghị này không được Anchorage Capital Partners chấp thuận. Do các điều khoản cụ thể không được công bố, hiện chưa thể kết luận nguyên nhân chính khiến quá trình thương lượng đổ vỡ.

Tranh chấp có thể liên quan đến mức giảm hoặc hoãn tiền thuê, quyền đóng các địa điểm hoạt động kém hiệu quả, yêu cầu chủ sở hữu bổ sung vốn và cách phân chia thiệt hại giữa nhà đầu tư, ngân hàng, chủ mặt bằng cùng nhà cung cấp.

Quản lý tự nguyện có phải là phá sản không?

Quản lý tự nguyện, hay voluntary administration, là một thủ tục pháp lý tại Australia dành cho doanh nghiệp mất khả năng thanh toán hoặc có nguy cơ rơi vào tình trạng này. Quản tài viên độc lập sẽ tiếp quản hoạt động, xem xét tài sản, khoản nợ, dòng tiền và khả năng tiếp tục kinh doanh.

Do đó, việc David Jones bước vào diện quản lý tự nguyện không có nghĩa chuỗi bách hóa đã phá sản theo cách hiểu thông thường. Các cửa hàng vẫn có thể tiếp tục hoạt động trong thời gian đầu, trong khi quản tài viên tìm giải pháp có lợi nhất cho chủ nợ.

Các hướng xử lý thường gặp gồm:

• Trao lại quyền kiểm soát doanh nghiệp cho ban lãnh đạo nếu tình hình được giải quyết.
• Thông qua một thỏa thuận dàn xếp với chủ nợ, thường được gọi là Deed of Company Arrangement.
• Bán toàn bộ hoặc một phần hoạt động cho nhà đầu tư mới.
• Chuyển sang thanh lý nếu không thể huy động vốn hoặc đạt thỏa thuận cứu trợ.

Việc bài viết ban đầu nhắc đến cả administrator và receiver cũng cho thấy quá trình xử lý có thể phức tạp. Administrator xem xét lợi ích chung của các chủ nợ và tương lai doanh nghiệp, trong khi receiver thường được chủ nợ có bảo đảm bổ nhiệm để kiểm soát, xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi khoản vay.

Khách hàng và nhân viên cần lưu ý điều gì?

Trong thời gian tái cấu trúc, khách hàng nên theo dõi thông báo chính thức trước khi sử dụng thẻ quà tặng, đặt cọc hoặc thực hiện đơn hàng có giá trị lớn. Chính sách về điểm thưởng, đổi trả, đơn hàng chưa giao và bảo hành mở rộng có thể thay đổi tùy theo quyết định của quản tài viên hoặc bên tiếp quản.

Người mua nên giữ hóa đơn, thư xác nhận đơn hàng và chứng từ thanh toán. Khi mua trực tuyến, phương thức thanh toán có cơ chế tranh chấp hoặc hoàn tiền có thể giúp giảm rủi ro nếu đơn hàng không được thực hiện. Các quyền theo Luật Người tiêu dùng Australia vẫn có thể tồn tại, nhưng việc thực thi trực tiếp với doanh nghiệp mất khả năng thanh toán thường phức tạp hơn.

Đối với nhân viên, các rủi ro có thể bao gồm giảm giờ làm, đóng cửa một số địa điểm, cắt giảm vị trí tại cửa hàng hoặc trụ sở. Nếu doanh nghiệp chuyển sang thanh lý và không đủ tài sản, một số người lao động đủ điều kiện có thể tìm hiểu chương trình Fair Entitlements Guarantee của Chính phủ Australia.

Độc giả quan tâm đến cơ hội tuyển dụng thay thế có thể theo dõi chuyên mục việc làm tại Úc và nhóm ngành nhân viên bán hàng, thu ngân.

Vì sao mô hình bách hóa truyền thống gặp khó?

Khó khăn của David Jones không chỉ xuất phát từ khoản tiền thuê chưa thanh toán. Mô hình bách hóa truyền thống đang chịu áp lực lớn khi thói quen tiêu dùng thay đổi nhanh chóng. Người mua có thể so sánh giá, đặt hàng trực tuyến hoặc mua trực tiếp từ website của thương hiệu mà không cần đến một cửa hàng tổng hợp.

Các nền tảng trực tuyến như Amazon và Shein thu hút nhóm khách hàng nhạy cảm về giá, trong khi những nhà bán lẻ chuyên ngành có thể phản ứng nhanh hơn trước xu hướng thị trường. Với mỹ phẩm và làm đẹp, các chuỗi chuyên biệt tập trung nhiều hơn vào trải nghiệm, tư vấn và danh mục sản phẩm. Điều này khiến lợi thế tập hợp nhiều thương hiệu dưới một mái nhà của department store suy giảm.

Trong khi đó, những cửa hàng quy mô lớn vẫn phải gánh tiền thuê, lương nhân viên, điện, bảo trì, logistics và tồn kho. Khi doanh thu trên mỗi mét vuông giảm, mạng lưới từng được xem là lợi thế có thể trở thành một khoản chi phí cố định rất lớn.

Áp lực chi phí sinh hoạt tại Australia cũng khiến các hộ gia đình thận trọng hơn với những khoản mua sắm không thiết yếu. Thời trang, đồ gia dụng và sản phẩm cao cấp thường là các khoản chi bị trì hoãn khi ngân sách gia đình thu hẹp.

Từ thương vụ hàng tỷ AUD đến khủng hoảng hiện tại

David Jones được thành lập từ năm 1838 và là một trong những tên tuổi lâu đời nhất của ngành bán lẻ Australia. Năm 2014, Woolworths Holdings của Nam Phi mua doanh nghiệp với giá khoảng 2,1 tỷ AUD. Đến năm 2023, Anchorage Capital Partners mua lại chuỗi bán lẻ với mức giá được truyền thông đưa tin khoảng 100 triệu AUD.

Hai con số này không nên được so sánh tuyệt đối vì cấu trúc mỗi giao dịch có thể bao gồm nợ, vốn lưu động, tài sản và nghĩa vụ thuê khác nhau. Tuy nhiên, khoảng cách lớn về giá trị vẫn phản ánh mức độ suy giảm đáng kể của mô hình kinh doanh trong gần một thập niên.

David Jones không phải trường hợp duy nhất. Nhiều chuỗi bách hóa tại Mỹ và châu Âu cũng phải thu hẹp hệ thống để tập trung vào các cửa hàng chủ lực có hiệu quả cao. Tại Australia, đối thủ Myer cũng đang chịu sức ép từ doanh thu, chi phí và sự thay đổi trong hành vi mua sắm. Một số dữ liệu tài chính về Myer trong nguồn tin ban đầu còn thiếu nhất quán về năm tài chính, vì vậy cần được đối chiếu với báo cáo chính thức trước khi sử dụng.

Những kịch bản nào đang chờ David Jones?

Kịch bản tích cực nhất là doanh nghiệp tìm được nguồn vốn mới và đạt thỏa thuận với các chủ mặt bằng. Khi đó, David Jones có thể đóng những cửa hàng hoạt động kém, giảm diện tích bán lẻ, tinh giản bộ máy và tập trung vào các địa điểm chủ lực cùng kênh trực tuyến.

Một khả năng khác là toàn bộ doanh nghiệp hoặc một số bộ phận được bán cho nhà đầu tư mới. Các tài sản có giá trị gồm thương hiệu David Jones, hoạt động thương mại điện tử, dữ liệu khách hàng, hàng tồn kho, quan hệ với các nhãn hàng và những cửa hàng có hiệu quả tốt.

Nếu không thể tìm vốn hoặc người mua, doanh nghiệp có thể chuyển sang thanh lý. Trong trường hợp đó, cửa hàng có thể đóng cửa, hợp đồng lao động bị chấm dứt và chủ mặt bằng thu hồi diện tích. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để khẳng định kịch bản này chắc chắn xảy ra.

Sự việc cũng có thể ảnh hưởng tới thị trường lao động và mặt bằng bán lẻ. Những cửa hàng bách hóa lớn thường đóng vai trò khách thuê chủ lực, giúp thu hút người mua đến trung tâm thương mại. Nếu một địa điểm đóng cửa, chủ mặt bằng phải tìm phương án chia nhỏ hoặc tái phát triển không gian. Độc giả có thể tiếp tục theo dõi các diễn biến quan trọng tại chuyên mục tin tức và sự kiện.

Cần chờ thông báo chính thức tiếp theo

Trong giai đoạn tới, các thông tin quan trọng cần được theo dõi gồm danh sách pháp nhân bị đặt vào diện quản lý, danh tính quản tài viên và receiver, tình trạng hoạt động của từng cửa hàng, chính sách thẻ quà tặng, quyền lợi nhân viên và thời điểm họp chủ nợ.

Người Việt tại Australia có thể theo dõi thêm cập nhật trên Facebook Báo Online Người Việt tại Úc hoặc tham gia nhóm Người Việt Tại Úc.

Dù đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, David Jones vẫn sở hữu một thương hiệu lâu đời, hệ thống khách hàng lớn và nhiều vị trí bán lẻ quan trọng. Vì vậy, khả năng tên tuổi này tiếp tục tồn tại dưới một cấu trúc nhỏ gọn hơn hoặc dưới quyền sở hữu mới vẫn có cơ sở. Điều chưa rõ là bao nhiêu cửa hàng, việc làm và nghĩa vụ với khách hàng, nhà cung cấp có thể được duy trì sau quá trình tái cấu trúc.