Lãi suất tăng cao đang buộc các hộ gia đình Úc phải "ngủ đông"

Những đợt tăng lãi suất liên tiếp từ Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) đang tạo ra một áp lực tài chính khổng lồ, đẩy nhiều hộ gia đình vào một trạng thái chưa từng có: "ngủ đông" tiêu dùng. Thay vì tận hưởng cuộc sống, họ buộc phải cắt giảm mọi chi tiêu không thiết yếu, từ những kỳ nghỉ, bữa ăn ngoài cho đến các hoạt động giải trí, để dồn toàn lực trả nợ vay mua nhà và các chi phí sinh hoạt cơ bản. Tình hình này đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về những thiệt hại lớn cho nền kinh tế.

Theo ông David Koch, giám đốc kinh tế của Compare the Market, RBA dường như đã đi "quá xa" với lần tăng lãi suất gần nhất và không thực sự thấu hiểu những khó khăn mà các hộ gia đình Úc đang phải đối mặt. Ông mô tả tình cảnh của nhiều người dân lúc này là bị "nghiền nát - hoàn toàn bị nghiền nát" bởi ba đợt tăng lãi suất gần đây, cộng với giá xăng tăng và sự bất ổn về chính sách thuế.

Gánh nặng tài chính và thực tế phũ phàng

Phân tích từ Compare the Market cho thấy, chỉ riêng ba lần tăng lãi suất trước đó của RBA đã khiến khoản trả nợ của một người vay thế chấp trung bình tăng thêm 4.128 AUD mỗi năm. Con số này nghe có vẻ không quá lớn, nhưng ông Koch đã chỉ ra một thực tế phũ phàng.

"Đây là con số tính bằng đô la sau thuế – điều đó có nghĩa là bạn sẽ cần phải kiếm thêm khoảng 6.000 AUD mỗi năm trước thuế để có thể chi trả," ông giải thích. "Hầu hết mọi người không thể tự nhiên có được số tiền đó. Điều này đồng nghĩa với việc họ phải thực hiện những thay đổi nghiêm túc trong lối sống, với những thứ như kỳ nghỉ hay các chuyến đi chơi của gia đình có thể sẽ phải bị cắt bỏ."

Áp lực này không chỉ dừng lại ở các khoản vay mua nhà. Chi phí vay tiêu dùng, thẻ tín dụng cũng tăng theo, trong khi tăng trưởng lương không theo kịp, tạo ra một "cú sốc thu nhập thực" cho các gia đình. Tình trạng này buộc họ phải bước vào chế độ "ngủ đông": giữ ở mức tối thiểu mọi khoản chi tiêu ngoài nhà ở, thực phẩm, y tế và giáo dục.

Ảnh minh họa: Áp lực tài chính đang đè nặng lên vai nhiều gia đình tại Úc.

Hiệu ứng domino: từ hộ gia đình đến nền kinh tế

Việc người dân thắt chặt chi tiêu không chỉ ảnh hưởng đến từng cá nhân mà còn tạo ra hiệu ứng gợn sóng lan tỏa ra toàn bộ nền kinh tế. Khi phần lớn thu nhập phải dành cho trả nợ, sức mua chung của xã hội suy giảm, kéo theo doanh thu của các ngành bán lẻ, dịch vụ, du lịch, giải trí... sụt giảm theo.

Ông Koch bày tỏ lo ngại sâu sắc rằng những đòn giáng kinh tế này có thể châm ngòi cho một đợt gia tăng tỷ lệ thất nghiệp đáng kể. "Nỗi sợ lớn nhất của tôi là những cú sốc này sẽ gây ra sự gia tăng mạnh mẽ về thất nghiệp," ông nói. "Dữ liệu gần đây nhất cho thấy một sự gia tăng nhẹ, nhưng như chúng ta đã biết, thất nghiệp thường là chỉ số kinh tế cuối cùng xấu đi trong một cuộc suy thoái. Và khi nó xảy ra, nó đến rất bất ngờ và thực sự khó để ngăn chặn."

Vòng xoáy tiêu cực có thể hình thành: chi tiêu giảm → doanh nghiệp giảm doanh thu → cắt giảm đầu tư và nhân sự → nguy cơ mất việc làm tại Úc ngày càng hiện hữu → người dân lại càng thắt chặt chi tiêu hơn. Đây chính là kịch bản "thắt chặt quá mức" (over-tightening) mà nhiều nhà kinh tế cảnh báo RBA cần phải tránh.

Giới chuyên gia chia rẽ: nên dừng lại hay tiếp tục?

Trước áp lực ngày càng lớn, giới chuyên gia kinh tế cũng có những quan điểm trái chiều về hướng đi tiếp theo của RBA.

• Phe đa số kêu gọi tạm dừng: Một cuộc khảo sát của Finder cho thấy có đến 37 trên 38 chuyên gia dự đoán RBA sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 6. Họ cho rằng RBA cần thêm thời gian để quan sát tác động đầy đủ của các đợt tăng trước đó, vì chính sách tiền tệ luôn có độ trễ nhất định.
• Phe "diều hâu" muốn tăng tiếp: Ngược lại, một số ít nhà kinh tế, như ông Tomasz Wozniak từ Đại học Melbourne, lại tin rằng các mô hình kinh tế vẫn cho thấy sự cần thiết phải tăng lãi suất thêm để kiềm chế lạm phát. Nhóm này chấp nhận sự "đau đớn" ngắn hạn của các hộ gia đình để tránh một kịch bản lạm phát dai dẳng, vốn có thể gây hại lâu dài hơn cho nền kinh tế.

Nếu dự đoán của ông Wozniak thành hiện thực, lãi suất có thể đạt mức cao nhất kể từ tháng 10 năm 2011, đẩy các gia đình vào tình thế còn khó khăn hơn nữa.

Chiến lược "sống sót" cho các hộ gia đình

Trong bối cảnh khó khăn, các chuyên gia tài chính khuyến nghị người vay nên chủ động tìm cách giảm bớt áp lực cho mình. Đây là khoản nợ và là gánh nặng tài chính lớn nhất đối với các gia đình hiện nay, đặc biệt là trong thị trường nhà đất tại Úc.

"Mọi người nên gọi điện cho ngân hàng hoặc nhà môi giới (broker) của mình để xem liệu có một đề nghị tốt hơn không," ông Koch khuyên. "Chúng tôi vẫn nghe nói về những người đang phải trả lãi suất trên 7% trong khi biết rằng thị trường vẫn có những mức lãi suất vào khoảng cuối 5% và đầu 6%."

Sự chênh lệch tưởng chừng nhỏ này có thể giúp giảm khoản thanh toán hàng tháng của bạn hàng trăm đô la, và tiết kiệm hàng ngàn đô la về lâu dài. Bên cạnh đó, việc rà soát lại ngân sách gia đình, cắt bỏ các dịch vụ không thiết yếu và so sánh giá từ các nhà cung cấp dịch vụ (điện, gas, internet) cũng là những bước đi cần thiết.

Cuộc chiến chống lạm phát của RBA đang đặt các hộ gia đình Úc vào một bài toán khó. Việc cân bằng giữa mục tiêu kinh tế vĩ mô và sự ổn định của từng gia đình là một thách thức lớn. Trong lúc chờ đợi những tín hiệu tích cực từ chính sách tiền tệ, sự chủ động trong quản lý tài chính cá nhân chính là chìa khóa để vượt qua giai đoạn "ngủ đông" đầy thử thách này. Tham gia thảo luận về chủ đề này cùng cộng đồng Người Việt Tại Úc để chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm sự hỗ trợ. Bên cạnh việc đàm phán với ngân hàng, việc tìm kiếm các dịch vụ tư vấn tài chính hoặc hỗ trợ khác cũng là một lựa chọn thông minh.