Hơn 1 triệu người Australia làm từ hai việc trở lên khi chi phí sinh hoạt tăng

Hơn 1 triệu người Australia đã phải làm từ hai công việc trở lên trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và áp lực trả nợ mua nhà tiếp tục đè nặng lên ngân sách gia đình. Con số kỷ lục này không chỉ phản ánh nhu cầu kiếm thêm thu nhập mà còn cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: số người tham gia thị trường lao động tăng lên trong khi nền kinh tế và việc làm toàn thời gian đang có dấu hiệu yếu đi.

Theo dữ liệu được nêu từ Cục Thống kê Australia (ABS), tỷ lệ người có việc làm đang làm nhiều hơn một công việc đã lên khoảng 6,9%, tương đương hơn 1 triệu người. Tỷ lệ này cao hơn khoảng một điểm phần trăm so với giai đoạn trước khi làn sóng lạm phát mới bắt đầu từ năm 2022.

Thất nghiệp tăng lên mức cao nhất kể từ đại dịch

Tỷ lệ thất nghiệp của Australia tăng từ 4,5% lên 4,6% trong tháng 8, mức cao nhất kể từ đại dịch theo dữ liệu được cung cấp. Kết quả này cao hơn dự báo của các nhà phân tích, vốn kỳ vọng tỷ lệ thất nghiệp sẽ giữ nguyên.

Điểm đáng chú ý là số người có việc làm vẫn tăng khoảng 39.000 trong tháng. Tuy nhiên, mức tăng chủ yếu đến từ việc làm bán thời gian, trong khi số người làm toàn thời gian giảm khoảng 6.000. Điều đó cho thấy bức tranh thị trường lao động không hoàn toàn tích cực như con số tăng trưởng việc làm ban đầu có thể gợi ra.

Tỷ lệ thất nghiệp tăng dù tổng số người có việc làm cao hơn vì có thêm nhiều người bắt đầu tìm kiếm công việc. Nói cách khác, lực lượng lao động mở rộng nhanh hơn khả năng tạo việc làm của nền kinh tế. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động đã tiến sát mức đỉnh lịch sử, ở khoảng 67,2%.

Ảnh minh họa: Người lao động cân đối hóa đơn và thu nhập gia đình

Vì sao nhiều người Australia phải tìm công việc thứ hai?

Brendan Rynne, kinh tế trưởng của KPMG, nhận định các con số mới tái khẳng định nền kinh tế đang yếu và tiếp tục mất đà. Theo ông, việc tỷ lệ tham gia lực lượng lao động tiến gần mức cao nhất lịch sử cho thấy các hộ gia đình đang tìm cách có thêm thu nhập để trang trải chi phí hằng ngày và chuẩn bị cho khả năng khoản trả nợ thế chấp tiếp tục tăng.

Áp lực tài chính hiện đến từ nhiều phía. Giá thực phẩm, năng lượng, nhà ở và các dịch vụ thiết yếu đã tăng đáng kể trong giai đoạn lạm phát cao. Đối với những gia đình có khoản vay mua nhà theo lãi suất biến đổi, mỗi lần lãi suất tăng có thể trực tiếp làm số tiền phải trả hằng tháng lớn hơn.

Trong hoàn cảnh đó, một công việc toàn thời gian không phải lúc nào cũng đủ để duy trì mức sống trước đây. Nhiều người lựa chọn làm thêm vào buổi tối, cuối tuần hoặc tham gia các công việc thời vụ, giao hàng, bán lẻ, dịch vụ và kinh tế tự do. Người đang tìm cơ hội tăng thu nhập có thể theo dõi chuyên mục việc làm tại Úc để tham khảo các tin tuyển dụng phù hợp.

Lạm phát và lãi suất tiếp tục tạo sức ép

Theo nội dung dữ liệu được cung cấp, lạm phát ở mức khoảng 3,5% và vẫn cao hơn mức mà Ngân hàng Dự trữ Australia (RBA) mong muốn. Các quan chức ngân hàng trung ương đã cảnh báo rằng lạm phát chưa giảm nhanh như kỳ vọng, khiến nguy cơ lãi suất duy trì ở mức cao hoặc tiếp tục tăng trở thành mối quan tâm lớn với người vay mua nhà.

Tại thời điểm của báo cáo, giới phân tích dự đoán RBA có thể nâng lãi suất tiền mặt từ 4,35% lên 4,6%, mức cao nhất trong gần 15 năm. Đây là dự báo được đưa ra trong bối cảnh của số liệu, không phải xác nhận về một quyết định lãi suất đã được thực hiện. Giá nhiên liệu tăng do căng thẳng địa chính trị cũng được xem là yếu tố có thể làm áp lực giá cả kéo dài.

Đối với các hộ gia đình, lãi suất cao không chỉ ảnh hưởng đến khoản vay mua nhà. Chi phí vay mua xe, thẻ tín dụng và các hình thức tín dụng khác cũng có thể tăng. Người thuê nhà cũng chịu tác động gián tiếp khi chủ sở hữu bất động sản tìm cách bù đắp chi phí vay và bảo trì cao hơn. Độc giả quan tâm đến diễn biến nhà ở có thể tham khảo thêm chuyên mục thị trường bất động sản Úc.

Việc làm bán thời gian tăng chưa hẳn là tín hiệu tích cực

Sự gia tăng việc làm bán thời gian có thể tạo thêm cơ hội và sự linh hoạt cho sinh viên, phụ huynh hoặc người lớn tuổi. Tuy nhiên, khi hiện tượng này đi cùng với việc làm toàn thời gian giảm và số người làm nhiều công việc đạt kỷ lục, nguyên nhân có thể nằm ở nhu cầu tài chính hơn là lựa chọn cá nhân.

Ryan Wells, chuyên gia kinh tế của Westpac, cho rằng một nền kinh tế yếu và tăng trưởng việc làm dưới mức bình thường thường khiến một số người ngừng tìm việc. Tuy nhiên, áp lực chi phí sinh hoạt và lãi suất đang tạo ra tác động ngược lại, thúc đẩy thêm nhiều người gia nhập lực lượng lao động.

Điều này có nghĩa tỷ lệ tham gia lao động cao không nhất thiết đồng nghĩa với nền kinh tế đang mạnh. Trong trường hợp hiện tại, nó có thể phản ánh việc nhiều gia đình phải huy động thêm thành viên đi làm, tăng số giờ làm hoặc tìm nguồn thu nhập thứ hai để giữ cân đối tài chính.

Những nhóm hộ gia đình nào dễ chịu ảnh hưởng nhất?

Tác động của chi phí sinh hoạt và lãi suất không phân bổ đồng đều. Một số nhóm có thể chịu áp lực lớn hơn, bao gồm:

• Người vay mua nhà gần đây: Khoản nợ thường lớn hơn và ngân sách dễ bị ảnh hưởng khi lãi suất thay đổi.
• Người thuê nhà: Tiền thuê tăng có thể chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong thu nhập hằng tháng.
• Gia đình trẻ: Chi phí chăm sóc trẻ, thực phẩm, đi lại và nhà ở thường phát sinh cùng lúc.
• Người làm trong ngành bán lẻ và dịch vụ: Giờ làm có thể thiếu ổn định khi người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu không thiết yếu.
• Người có thu nhập thấp: Phần lớn thu nhập được dành cho nhu cầu cơ bản nên họ có ít khả năng hấp thụ các đợt tăng giá.

Làm nhiều việc có thể kéo theo rủi ro sức khỏe và xã hội

Công việc thứ hai có thể giúp một gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt, nhưng đây không phải giải pháp bền vững cho mọi người. Làm việc kéo dài dễ dẫn đến thiếu ngủ, kiệt sức và giảm thời gian dành cho con cái, học tập hoặc chăm sóc sức khỏe.

Người lao động cũng cần tính đến chi phí phát sinh như đi lại, chăm sóc trẻ và nghĩa vụ thuế. Thu nhập tăng thêm không phải lúc nào cũng mang lại mức cải thiện tương ứng nếu công việc thứ hai yêu cầu di chuyển xa hoặc có lịch làm thiếu ổn định.

Những người muốn trao đổi kinh nghiệm tìm việc và đời sống tại Australia có thể tham gia nhóm Người Việt Tại Úc. Các thông tin tuyển dụng theo từng lĩnh vực cũng được chia sẻ trên trang Việc Làm tại Úc. Người tìm việc nên kiểm tra kỹ doanh nghiệp, hợp đồng, mức lương và điều kiện làm việc trước khi cung cấp thông tin cá nhân.

Người lao động nên chuẩn bị như thế nào?

Trong giai đoạn kinh tế nhiều biến động, các hộ gia đình nên đánh giá lại dòng tiền thay vì chỉ tập trung vào tổng thu nhập. Một số bước thiết thực gồm:

• Liệt kê các khoản chi cố định và xác định phần có thể cắt giảm.
• Tính toán khả năng trả nợ nếu lãi suất hoặc tiền thuê tiếp tục tăng.
• Ưu tiên công việc thứ hai có lịch làm rõ ràng, chi phí đi lại hợp lý và mức lương minh bạch.
• Kiểm tra quyền lợi lao động, tiền hưu trí và nghĩa vụ thuế đối với nhiều nguồn thu nhập.
• Liên hệ ngân hàng hoặc đơn vị cho vay sớm nếu bắt đầu gặp khó khăn trong việc trả nợ.

Việc hơn 1 triệu người Australia làm từ hai công việc trở lên là một chỉ dấu quan trọng về sức ép mà các hộ gia đình đang phải đối mặt. Đây không đơn thuần là câu chuyện người lao động muốn kiếm thêm tiền, mà còn là phản ứng phòng thủ trước lạm phát, chi phí nhà ở và lãi suất cao.

Trong thời gian tới, diễn biến của thất nghiệp, việc làm toàn thời gian, lạm phát và chính sách lãi suất sẽ quyết định mức độ khó khăn của các hộ gia đình. Nếu thị trường lao động tiếp tục suy yếu trong khi giá cả chưa hạ nhiệt, bài toán cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và bảo vệ việc làm sẽ càng trở nên phức tạp đối với RBA và Chính phủ Australia.