Ngân sách liên bang 'tham vọng': Cắt giảm mạnh tay NDIS và dịch vụ công

Người dân Úc có thể sắp phải đối mặt với một trong những kỳ ngân sách liên bang có nhiều thay đổi lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Bộ trưởng ngân khố Jim Chalmers đã cam kết sẽ đưa ra một loạt cải cách 'tham vọng' vào ngày 12 tháng 5 tới đây, trong bối cảnh lạm phát gia tăng và xung đột toàn cầu. Bản ngân sách này được cho là sẽ tác động sâu rộng đến nhiều mặt của đời sống, từ túi tiền của người dân, các chương trình phúc lợi xã hội cho đến việc làm trong lĩnh vực công. Hãy cùng Báo Người Việt Tại Úc tìm hiểu những điểm chính bạn cần biết nhé!

Trọng tâm của ngân sách lần này là ba gói chính sách trung tâm: cải cách thuế, tiết kiệm chi tiêu, và thúc đẩy năng suất và đầu tư. Chính phủ cho biết họ đang nỗ lực giải quyết các vấn đề bất bình đẳng giữa các thế hệ mà những người trẻ tuổi đang phải đối mặt, đồng thời phải 'thắt lưng buộc bụng' một cách có trách nhiệm.

Cắt giảm mạnh tay NDIS: Một cú sốc lớn

Một trong những thay đổi gây tranh cãi nhất là kế hoạch cải tổ và cắt giảm mạnh Chương trình Bảo hiểm Khuyết tật Quốc gia (NDIS). Chính phủ dự định cắt giảm khoảng 15-35 tỷ AUD trong bốn năm tới nhằm kiểm soát chi phí đang 'phồng to quá nhanh' và ngăn chặn tình trạng gian lận.

• Lý do cắt giảm: Bộ trưởng Y tế Mark Butler cho biết chi phí của NDIS hiện đã lên tới 50 tỷ AUD mỗi năm và đang trên đà tăng không bền vững. Ông mô tả chương trình đang có nguy cơ trở thành 'một cái máy ATM cho những kẻ lừa đảo và gian lận'.
• Các thay đổi cụ thể: Tiêu chí tham gia sẽ bị siết chặt, các bài đánh giá được chuẩn hóa và dựa trên bằng chứng. Mục tiêu là giảm số người tham gia từ 760,000 xuống còn 600,000 vào cuối thập kỷ này. Hỗ trợ trung bình cho mỗi người cũng sẽ giảm, đặc biệt là các khoản chi cho hoạt động tham gia xã hội và cộng đồng. Điều này có thể ảnh hưởng đến các dịch vụ hỗ trợ mà nhiều người đang phụ thuộc.
• Bù đắp và lo ngại: Để giảm bớt tác động, một Quỹ Cộng đồng Hòa nhập trị giá 200 triệu AUD sẽ được thành lập. Tuy nhiên, cộng đồng vẫn bày tỏ lo ngại sâu sắc rằng việc cắt giảm có thể khiến người khuyết tật mất đi kết nối xã hội và tăng gánh nặng cho gia đình.

Ảnh minh họa: Cắt giảm NDIS gây lo ngại về việc người khuyết tật có thể mất kết nối xã hội.

Dịch vụ công đối mặt với làn sóng cắt giảm việc làm

Không chỉ NDIS, các cơ quan chính phủ khác cũng sẽ phải 'thắt lưng buộc bụng'. Bộ trưởng Ngân khố Chalmers và Bộ trưởng Tài chính Katy Gallagher khẳng định rằng việc tiết kiệm và hạn chế chi tiêu sẽ là ưu tiên hàng đầu. Theo Australian Financial Review, khu vực dịch vụ công đang đối mặt với nguy cơ cắt giảm hàng nghìn việc làm. Các khoản tiết kiệm đã được xác định trong các lĩnh vực quốc phòng, NDIS và lao động thuê ngoài. Điều này có thể ảnh hưởng không nhỏ đến Thị trường Việc làm tại Úc, đặc biệt là với những người đang làm việc cho chính phủ.

Một chút tin vui: Hoàn thuế $300 và các hỗ trợ khác

Giữa những thông tin về cắt giảm, vẫn có một vài điểm sáng cho người dân. Tờ The Australian đưa tin chính phủ có thể sẽ áp dụng một khoản bù trừ thu nhập kiếm được (earned income offset), giúp người nộp thuế nhận lại nhiều hơn từ 200 đến 300 AUD vào kỳ khai thuế năm nay. Tuy nhiên, đây có thể chỉ là biện pháp hỗ trợ chi phí sinh hoạt một lần. Thủ tướng Anthony Albanese đã từ chối xác nhận thông tin này, cho rằng đó chỉ là 'tin đồn'.

Ngoài ra, một tin vui khác cho người lao động là khoản khấu trừ thuế $1000 cho các chi phí liên quan đến công việc mà không cần cung cấp hóa đơn, áp dụng cho khoảng 6.2 triệu người.

Thay đổi về thuế bất động sản và xe điện

Chính phủ cũng đang cân nhắc những cải cách quan trọng trong hệ thống thuế, nhắm đến việc tạo ra sự công bằng hơn.

• Thuế bất động sản: Các chính sách giảm thuế trên thặng dư vốn (Capital Gains Tax - CGT) và negative gearing đang được xem xét thay đổi. Các nhà phê bình cho rằng những chính sách này đã góp phần vào cuộc khủng hoảng nhà ở và tạo lợi thế cho nhà đầu tư so với người mua nhà lần đầu. Mặc dù chưa có gì được xác nhận, động thái này cho thấy chính phủ đang muốn giải quyết sự mất cân bằng trên thị trường bất động sản úc.
• Thuế xe điện (EV): Ưu đãi thuế phúc lợi phụ (FBT) dành cho xe điện sẽ bị thu hẹp lại từ tháng 4 năm 2027. Theo đó, chỉ những xe điện có giá dưới 75,000 AUD mới được hưởng chiết khấu đầy đủ. Chính phủ cho biết thay đổi này nhằm khuyến khích các nhà sản xuất cung cấp nhiều mẫu xe điện giá cả phải chăng hơn.

Những điểm đáng chú ý khác trong ngân sách

• Tăng chi tiêu quốc phòng: Bộ Quốc phòng sẽ nhận thêm 53 tỷ AUD trong thập kỷ tới.
• Kết thúc giảm thuế xăng dầu: Việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu sẽ không được gia hạn sau tháng 6.
• Quy định mới về Super: Từ ngày 1 tháng 7, người sử dụng lao động sẽ phải trả tiền superannuation cùng lúc với trả lương (Payday Super).
• Tăng ngân sách cho bệnh viện công: Thêm 25 tỷ AUD trong 5 năm cho các bệnh viện công.
• Phòng khám Medicare Urgent Care: 1.8 tỷ AUD sẽ được chi để duy trì hoạt động lâu dài của các phòng khám này.

Nhìn chung, bản ngân sách sắp tới hứa hẹn sẽ là một phép thử cho khả năng cân bằng của chính phủ: vừa phải kiềm chế lạm phát và chi tiêu, vừa phải hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn về chi phí sinh hoạt. Những thay đổi này chắc chắn sẽ tạo ra nhiều cuộc thảo luận. Để cập nhật thông tin và chia sẻ ý kiến của mình, bạn có thể tham gia cộng đồng Người Việt Tại Úc - Nguoiviettaiuc.Com trên Facebook.