Khủng hoảng dân số ở Tasmania và những hệ lụy cho nền kinh tế

Từng là "miền đất hứa" thu hút hàng chục nghìn người tìm đến một cuộc sống yên bình và chi phí phải chăng, Tasmania giờ đây đang đối mặt với một thực tế đáng lo ngại. Bang đảo xinh đẹp này đang bước vào một giai đoạn khủng hoảng dân số mang tính cơ cấu với tốc độ tăng trưởng chậm nhất cả nước, dân số già hóa nhanh và lực lượng lao động trẻ có xu hướng rời đi. Những vấn đề này đang kéo theo hàng loạt hệ lụy cho nền kinh tế, ngân sách và cả hệ thống dịch vụ công, đặt ra một bài toán lớn cho tương lai của Tasmania.

Từ bùng nổ đến tăng trưởng chậm nhất thế kỷ 21

Nếu quay ngược lại giai đoạn 2016-2021, Tasmania là một cái tên cực "hot" trên bản đồ di cư của Úc. Gần 50,000 người đã chọn nơi đây làm nhà mới, giúp tốc độ tăng dân số của bang vượt qua cả mức trung bình quốc gia. Đó là thời kỳ mà người ta tìm đến Tasmania để "an cư lạc nghiệp", như câu chuyện của cặp đôi Milly Willemsen và Nick Wagner. Họ đến từ Queensland vào năm 2018 chỉ với 500 đô la, một chiếc xe hơi và hai bàn tay trắng, nhưng đã nỗ lực làm việc, mua được nhà và xây dựng tổ ấm tại thành phố nhỏ Burnie, nơi họ ví như Melbourne của những năm 90.

Tuy nhiên, bữa tiệc nào rồi cũng đến lúc tàn. Giai đoạn bùng nổ đã qua đi, nhường chỗ cho một sự chững lại đáng báo động. Đến cuối năm 2025, tốc độ tăng dân số hàng năm của Tasmania chỉ còn vỏn vẹn 0.3%, mức thấp nhất trên toàn nước Úc. Nhà nhân khẩu học Lisa Denny phải thốt lên rằng: "Đây là tốc độ tăng dân số thấp nhất của Tasmania trong thế kỷ này".

Ảnh minh họa: Cuộc sống yên bình ở Burnie, nơi từng thu hút nhiều người di cư đến Tasmania.

Đáng lo ngại hơn, Trung tâm Dân số Liên bang dự báo đến năm 2028-29, Tasmania sẽ là tiểu bang đầu tiên của Úc bước vào giai đoạn "suy giảm tự nhiên", tức là số người chết sẽ nhiều hơn số người được sinh ra.

Tại sao dân số Tasmania lại "đi lùi"?

Cuộc khủng hoảng dân số ở Tasmania đến từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố:

• Chảy máu lao động trẻ: Câu chuyện của Ellie Warmbrunn, một cô gái 22 tuổi rời Tasmania đến Gold Coast (Queensland) để học tập và phát triển sự nghiệp người mẫu, là một minh họa điển hình. Những người trẻ tuổi đang có xu hướng rời khỏi bang để tìm kiếm cơ hội việc làm đa dạng hơn, mức lương hấp dẫn hơn và một lối sống sôi động hơn ở các thành phố lớn trên đất liền.
• Dân số già hóa nhanh: Tasmania vốn là một trong những bang có độ tuổi trung vị cao nhất nước Úc. Khi dân số ngày càng già đi, số người qua đời tự nhiên sẽ tăng lên, trong khi lực lượng trong độ tuổi sinh đẻ lại ít dần.
• Di cư quốc tế không đủ bù đắp: Mặc dù di cư từ nước ngoài có giúp kìm hãm đà suy giảm, nhưng nó không đủ để thay đổi cấu trúc dân số. Nhiều người nhập cư là sinh viên hoặc lao động có thị thực tạm thời, nên họ ít có khả năng ở lại, lập gia đình và sinh con tại Tasmania.

Nghịch lý "đất chật người đông" dù dân số tăng chậm

Điều trớ trêu là, dù số liệu thống kê cho thấy dân số toàn bang tăng trưởng chậm lại, nhiều người dân Tasmania lại cảm thấy cuộc sống ngày càng "chật chội". Tình trạng ùn tắc giao thông vào giờ cao điểm ngày càng nghiêm trọng, các khu đô thị vùng ven như Clarence, Brighton hay Meander Valley vẫn không ngừng mở rộng.

Ảnh minh họa: Ùn tắc giao thông ở Hobart cho thấy nghịch lý của một tiểu bang tăng trưởng dân số chậm.

Lý giải cho nghịch lý này, các chuyên gia cho rằng dân số đang có sự phân bổ lại. Trong khi trung tâm Hobart ghi nhận sự sụt giảm nhẹ do thiếu vắng sinh viên quốc tế, người dân lại đổ về các vùng ngoại ô. Thêm vào đó, việc dân số tăng chủ yếu do di cư (thay vì sinh tự nhiên) đã tạo ra áp lực lớn lên thị trường nhà ở. Nhu cầu về nhà ở tăng nhanh, cộng với việc một lượng lớn nhà được chuyển sang cho thuê ngắn hạn (như Airbnb), đã đẩy giá thuê lên cao và khiến việc tìm một nơi ở ổn định trở nên khó khăn hơn bao-giờ-hết.

Hệ lụy kinh tế từ cuộc khủng hoảng dân số

Việc dân số tăng chậm và già đi đang tạo ra những "cơn gió ngược" mạnh mẽ cho nền kinh tế Tasmania.

• Áp lực lên ngân sách: Ít người hơn đồng nghĩa với việc thu thuế từ lương (payroll tax), thuế trước bạ bất động sản (stamp duty) và chi tiêu tiêu dùng sẽ giảm. Điều này trực tiếp làm giảm nguồn thu từ thuế GST mà chính phủ liên bang phân bổ cho Tasmania - một nguồn sống còn của ngân sách bang.
• Gánh nặng chăm sóc sức khỏe: Dự báo đến năm 2050, gần 28% dân số Tasmania sẽ trên 65 tuổi. Dân số già hóa gây áp lực khổng lồ lên hệ thống y tế. Bộ trưởng Ngân khố Eric Abetz tiết lộ một thực trạng đáng buồn: có tới 3 khoa bệnh trong các bệnh viện của bang đang bị "kẹt" vì bệnh nhân không thể chuyển đến các viện dưỡng lão do thiếu chỗ. Tình trạng này tiêu tốn của bang 100 triệu đô la mỗi năm.
• Thiếu hụt kỹ năng và lao động: Khi người trẻ rời đi và lực lượng lao động già đi, tình trạng thiếu hụt nhân sự, đặc biệt là trong các ngành y tế, xây dựng và dịch vụ, sẽ ngày càng trở nên trầm trọng.

Ảnh minh họa: Tận dụng kinh nghiệm của người lớn tuổi là một cơ hội cho Tasmania.

Đâu là lối ra cho Tasmania?

Đối mặt với thách thức, chính quyền Tasmania vẫn đặt mục tiêu đạt 650,000 dân vào năm 2050 và đưa ra một số giải pháp. Các dự án hạ tầng lớn như sân vận động Macquarie Point được kỳ vọng sẽ là "thỏi nam châm" thu hút lao động trẻ từ khắp nước Úc. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo Tasmania sẽ phải cạnh tranh gay gắt với các dự án khổng lồ khác, như cơ sở hạ tầng cho Thế vận hội Olympic Brisbane 2032.

Nhà kinh tế học Saul Eslake cho rằng, để giữ chân người trẻ, Tasmania cần giải quyết các vấn đề gốc rễ: cải thiện chất lượng hệ thống giáo dục và y tế. Khi các dịch vụ công cơ bản được nâng cấp, đó sẽ là lý do thuyết phục nhất để người dân ở lại và cống hiến.

Bên cạnh đó, một góc nhìn mới cũng được đề xuất: thay vì chỉ xem dân số già là gánh nặng, hãy biến họ thành một cơ hội. Tiến sĩ Lisa Denny gợi ý việc tạo điều kiện để những người lớn tuổi khỏe mạnh, giàu kinh nghiệm có thể tiếp tục làm việc, cống hiến và truyền lại kiến thức cho thế hệ trẻ. Đây có thể là một chìa khóa để Tasmania không chỉ vượt qua cơn khủng hoảng mà còn xây dựng một tương lai bền vững và thịnh vượng hơn.