Gần 2.000 tấn cá hồi chết tại cảng Macquarie trong 15 tháng
Dữ liệu được công bố qua thủ tục Quyền tiếp cận thông tin cho thấy 1.907 tấn cá hồi nuôi đã chết tại Macquarie Harbour, Tasmania, trong 15 tháng từ tháng 10/2024 đến tháng 12/2025. Sự việc làm dấy lên tranh luận về cách tính tỷ lệ tử vong, mức độ minh bạch của ngành nuôi cá hồi, tình trạng oxy hòa tan và nguy cơ đối với cá đuối Maugean. EPA Tasmania đang tiếp tục đánh giá điều kiện môi trường trước khi quyết định gia hạn giấy phép.
Gần 2.000 tấn cá hồi nuôi đã chết tại Macquarie Harbour, bờ tây bang Tasmania, trong vòng 15 tháng. Số liệu mới được công bố không chỉ gây chú ý bởi quy mô cá chết mà còn làm nóng cuộc tranh luận về chất lượng nước, tính minh bạch của ngành nuôi trồng thủy sản và tương lai của cá đuối Maugean đang bị đe dọa tuyệt chủng.
Theo dữ liệu về tỷ lệ tử vong do Cơ quan Bảo vệ Môi trường Tasmania, gọi tắt là EPA, nắm giữ, tổng cộng 1.907 tấn cá hồi nuôi đã chết từ tháng 10/2024 đến tháng 12/2025. Tổ chức bảo tồn Environment Tasmania có được thông tin này sau khi gửi yêu cầu theo thủ tục Quyền tiếp cận thông tin, hay RTI.
Việc công bố số liệu mất nhiều thời gian hơn dự kiến vì các doanh nghiệp cá hồi đã yêu cầu xem xét lại quyết định cung cấp thông tin của EPA. Đây là quyền của doanh nghiệp theo quy định RTI, nhưng quá trình kéo dài cũng làm gia tăng những câu hỏi về khả năng tiếp cận dữ liệu môi trường của cộng đồng.
Hai giai đoạn ghi nhận lượng cá chết đáng kể
Đây không phải lần đầu dữ liệu RTI cho thấy lượng cá hồi chết lớn tại Macquarie Harbour. Một hồ sơ được công bố trước đó ghi nhận 1.149 tấn cá hồi chết trong bảy tháng, từ tháng 9/2023 đến tháng 3/2024.
- Từ tháng 9/2023 đến tháng 3/2024: 1.149 tấn cá hồi chết trong bảy tháng.
- Từ tháng 10/2024 đến tháng 12/2025: 1.907 tấn cá hồi chết trong 15 tháng.
Hai giai đoạn trên không nối tiếp hoàn toàn vì số liệu được nêu không bao quát khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 9/2024. Do đó, không nên cộng hai con số để mô tả một chuỗi tử vong liên tục. Việc so sánh trung bình theo tháng cũng chưa đủ để kết luận tình hình đã tốt lên hay xấu đi, bởi còn cần biết số cá được thả nuôi, sinh khối thực tế, lượng cá thu hoạch và nguyên nhân tử vong trong từng thời điểm.

Ảnh minh họa: Khu nuôi cá hồi tại Macquarie Harbour
Tranh cãi về tỷ lệ cá hồi tử vong
Environment Tasmania cho rằng lượng cá chết phản ánh áp lực đáng kể đối với Macquarie Harbour. Trong khi đó, tổ chức đại diện ngành Salmon Tasmania không đồng tình với việc sử dụng khối lượng cá chết để suy ra tỷ lệ tử vong của toàn đàn.
Salmon Tasmania cho biết tối đa 9.500 tấn cá hồi có thể được nuôi trong cảng mỗi năm theo giới hạn thức ăn. Tuy nhiên, tiến sĩ John Whittington, giám đốc điều hành tổ chức này, nhấn mạnh rằng tỷ lệ tử vong phải được tính bằng số cá chết, thay vì chỉ dựa trên trọng lượng.
Theo ông Whittington, trong số tất cả cá hồi được nuôi tại Macquarie Harbour vào bất kỳ thời điểm nào từ tháng 10/2024 đến tháng 12/2025, chưa đến 8% đã chết trong giai đoạn này. Dù vậy, dữ liệu nền cần thiết để kiểm chứng độc lập con số trên, như tổng số cá thả nuôi, lượng cá thu hoạch, số cá chuyển đi và trọng lượng trung bình, chưa được trình bày đầy đủ trong thông tin công khai.
Vì vậy, các tỷ lệ do những bên liên quan đưa ra cần được hiểu là tuyên bố của từng bên, không phải kết luận khoa học đã được kiểm toán độc lập. Con số chắc chắn nhất hiện có vẫn là khối lượng 1.907 tấn cá chết được ghi nhận trong 15 tháng.
Vì sao Macquarie Harbour đặc biệt nhạy cảm?
Macquarie Harbour là vùng nước tương đối kín, trao đổi với đại dương qua một cửa vịnh hẹp. Đặc điểm thủy văn này khiến nước sâu có thể được thay mới chậm hơn so với vùng biển mở. Sự phân tầng giữa nước ngọt và nước mặn, hoạt động phân hủy chất hữu cơ, hô hấp của cá nuôi và ảnh hưởng khí hậu đều có thể tác động đến lượng oxy hòa tan.
Thức ăn dư thừa và chất thải từ hoạt động nuôi cá cũng là những nguồn tạo tải lượng hữu cơ. Khi vật chất hữu cơ phân hủy, quá trình này tiêu thụ oxy trong nước. Nuôi cá hồi không nhất thiết là yếu tố duy nhất gây suy giảm oxy, nhưng đây là một trong những áp lực có thể được quản lý thông qua giới hạn thức ăn, sinh khối nuôi, vị trí lồng và các điều kiện giấy phép.
Độc giả có thể theo dõi thêm các diễn biến môi trường và xã hội tại chuyên mục tin tức và sự kiện tại Úc.
Nguy cơ đối với cá đuối Maugean
Macquarie Harbour là sinh cảnh đặc biệt quan trọng của cá đuối Maugean, tên khoa học là Zearaja maugeana. Đây là loài hiếm, có phạm vi phân bố rất hạn chế và đang đối diện nguy cơ tuyệt chủng.
Ủy ban Cố vấn Khoa học của Tasmania nhận định nhiều mối đe dọa đang giao thoa, bao gồm suy giảm oxy hòa tan, tác động từ nuôi trồng thủy sản và ảnh hưởng của khí hậu. Những yếu tố này được đánh giá là tạo ra rủi ro cao đối với cá đuối Maugean.
Cơ quan môi trường Tasmania hiện xem xét khả năng tuyên bố Macquarie Harbour là “sinh cảnh trọng yếu” cho loài cá đuối này. Nếu được thông qua, quy chế mới có thể khiến các hoạt động tác động đến môi trường sống phải trải qua quá trình đánh giá nghiêm ngặt hơn. Tuy nhiên, việc công nhận sinh cảnh trọng yếu không đồng nghĩa mọi hoạt động nuôi cá sẽ tự động bị cấm; tác động cụ thể còn tùy thuộc phạm vi và điều kiện quản lý được áp dụng.
EPA yêu cầu bổ sung 10,3 tấn oxy mỗi ngày
Trước những lo ngại về oxy hòa tan, EPA đã yêu cầu các doanh nghiệp nuôi cá hồi bổ sung oxy cho Macquarie Harbour nhằm bù lại mức suy giảm hằng ngày liên quan đến hoạt động nuôi. Theo thông tin được công bố, ngành đã đạt tổng công suất bổ sung 10,3 tấn oxy mỗi ngày, đúng mức cơ quan quản lý yêu cầu.
EPA cho biết sẽ tiếp tục theo dõi điều kiện oxy hòa tan và công bố dữ liệu chất lượng nước sáu tháng một lần. Dù bổ sung oxy có thể giúp giảm rủi ro trước mắt, biện pháp này chưa chắc giải quyết được nguyên nhân gốc rễ nếu tải lượng hữu cơ hoặc mật độ nuôi vượt quá sức chịu tải của hệ sinh thái.
Để đánh giá hiệu quả lâu dài, giới chuyên môn cần dữ liệu theo từng vị trí và độ sâu, cùng thông tin về khả năng vận hành liên tục của hệ thống. Điều quan trọng là oxy phải đến được những tầng nước nơi các loài nhạy cảm sinh sống, thay vì chỉ làm thay đổi chỉ số trung bình của toàn vùng.
Chưa xác định nguyên nhân của toàn bộ lượng cá chết
Thông tin được công bố chưa đưa ra bảng phân loại nguyên nhân đối với toàn bộ 1.907 tấn cá hồi chết. Ông Whittington cho biết vi khuẩn Piscirickettsia salmonis, tác nhân từng gây tử vong lớn tại các trại cá ở những khu vực khác của Tasmania, không hiện diện ở Macquarie Harbour.
Do đó, ngành nuôi cá hồi không nộp đơn xin sử dụng kháng sinh florfenicol tại khu vực này. Tuy nhiên, việc loại trừ một bệnh do vi khuẩn không đồng nghĩa nguyên nhân cá chết đã được xác định. Các yếu tố khác có thể gồm oxy thấp, nhiệt độ hoặc độ mặn bất lợi, tảo độc, ký sinh trùng, sinh vật biển xâm nhập lồng, stress do mật độ nuôi hoặc sự cố thiết bị.
Với dữ liệu hiện có, chưa đủ cơ sở để quy toàn bộ lượng cá chết cho thiếu oxy, dịch bệnh hay bất kỳ nguyên nhân đơn lẻ nào.
Giấy phép môi trường vẫn có hiệu lực trong thời gian chờ gia hạn
EPA quản lý hoạt động nuôi cá hồi tại 10 khu thuê mặt nước ở Macquarie Harbour. Giấy phép môi trường của ba doanh nghiệp đang hoạt động tại đây đã hết thời hạn gần một năm vào thời điểm thông tin được đăng tải. Tuy nhiên, các doanh nghiệp đã nộp hồ sơ xin gia hạn trước khi giấy phép hết hạn.
Theo EPA, pháp luật cho phép các giấy phép cũ tiếp tục có hiệu lực trong thời gian cơ quan chức năng xem xét hồ sơ mới. Vì vậy, không nên mô tả các công ty là đang hoạt động không giấy phép. EPA cho biết thời điểm đưa ra quyết định phụ thuộc vào việc hoàn thành những đánh giá môi trường và nghiên cứu khoa học cần thiết.
Minh bạch dữ liệu là vấn đề then chốt
Từ năm 2025, EPA công bố hằng tháng tổng khối lượng cá chết tại các trang trại cá hồi trên toàn Tasmania, nhưng số liệu không được phân tách theo địa điểm. Cách báo cáo này khiến cộng đồng khó xác định một đợt tử vong xảy ra ở đâu và có liên hệ như thế nào với điều kiện môi trường tại từng vùng.
Đối với Macquarie Harbour, dữ liệu chi tiết càng quan trọng vì đây là môi trường thủy văn nhạy cảm và là nơi cư trú của cá đuối Maugean. Một hệ thống minh bạch hơn nên thể hiện số lượng và khối lượng cá chết theo tháng, khu thuê mặt nước, nguyên nhân sơ bộ, sinh khối đang nuôi, kết quả xét nghiệm bệnh và chỉ số oxy tại nhiều độ sâu.
Người Việt đang sinh sống tại địa phương có thể trao đổi thông tin cộng đồng qua nhóm người Việt tại Tasmania. Nội dung trên mạng xã hội cần được đối chiếu với thông báo của cơ quan chức năng trước khi chia sẻ.
Cần thận trọng khi diễn giải các số liệu
Vụ việc cho thấy xung đột giữa giá trị kinh tế của ngành cá hồi và sức chịu tải hữu hạn của một hệ sinh thái đặc biệt. Trọng tâm không chỉ nằm ở tranh luận 1.907 tấn tương ứng với tỷ lệ bao nhiêu, mà còn là câu hỏi liệu quy mô nuôi hiện tại có phù hợp với điều kiện oxy và mục tiêu bảo tồn cá đuối Maugean hay không.
Các thông tin có thể xác nhận gồm khối lượng cá chết 1.907 tấn trong 15 tháng, yêu cầu bổ sung 10,3 tấn oxy mỗi ngày và việc EPA tiếp tục đánh giá hồ sơ giấy phép. Ngược lại, chưa thể kết luận chính xác tỷ lệ tử vong của toàn đàn, nguyên nhân của tất cả trường hợp cá chết hoặc hiệu quả lâu dài của hệ thống bổ sung oxy.
Cũng cần lưu ý rằng tài liệu nguồn được cung cấp có đường dẫn thể hiện mốc ngày trong tương lai. Trước khi sử dụng số liệu cho nghiên cứu hoặc quyết định chính thức, độc giả nên kiểm tra hồ sơ RTI gốc, thời điểm xuất bản và các thông báo cập nhật từ EPA Tasmania. Trong bối cảnh còn nhiều dữ liệu chưa được công khai chi tiết, minh bạch thông tin và áp dụng nguyên tắc thận trọng sẽ là nền tảng quan trọng để bảo vệ cả ngành nuôi trồng thủy sản lẫn hệ sinh thái Macquarie Harbour.
Bài viết có thể bạn quan tâm
- Báo động tiêu thụ nước tăng lực ở trẻ em Úc và bài học từ Anh
- Khủng hoảng chi phí sinh hoạt khiến nhiều người Úc chật vật trả tiền thuê nhà
- Doanh nhân Matt Cameron tố cáo ngân hàng Úc lừa đảo khách hàng rút tiền mặt
- Sự cố Microsoft toàn cầu: Nguyên nhân, ảnh hưởng và cảnh báo lừa đảo
- Chàng trai 30 tuổi mua được nhà nhờ mẹo tiết kiệm super ít ai biết
- Úc xem xét lại kế hoạch siết visa Working Holiday, chỉ tiêu năm thứ 3 có thể tăng lên 20.000 suất
- Sydney: Thiếu niên 17 tuổi nguy kịch sau khi rơi khỏi đoàn xe lửa trên cầu Harbour Bridge
- Australia: Năm người đàn ông bị bắt giữ sau chiến dịch cảnh sát quy mô lớn tại Canley Heights, Tây Sydney
- Thiếu niên 17 tuổi được tìm thấy còn sống sau 6 ngày mất tích trong khu rừng ở Victoria
- Australia: Gần 2/3 người vay mua nhà ngại thương lượng giảm lãi suất với ngân hàng, có thể bỏ lỡ cơ hội tiết kiệm hơn 32,000 AUD
