Cảnh báo từ ATO: đừng vội khai thuế sớm nếu không muốn bị phạt

Mùa khai thuế tại Úc luôn là thời điểm được nhiều người mong chờ, đặc biệt với những ai kỳ vọng nhận được khoản hoàn thuế để trang trải chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, Cơ quan Thuế Úc, Australian Taxation Office (ATO), vừa đưa ra cảnh báo quan trọng: nộp tờ khai quá sớm không đồng nghĩa với việc bạn sẽ nhận tiền hoàn thuế nhanh hơn. Ngược lại, việc vội vàng bấm nút “submit” ngay đầu tháng 7 có thể khiến hồ sơ thiếu thông tin, sai số liệu, bị kiểm tra, bị sửa và thậm chí làm chậm quá trình hoàn thuế.

Theo thông tin được công bố, hơn một nửa trong số 14,7 triệu người lao động tại Úc dự kiến sẽ tự nộp tờ khai thuế cho năm tài chính 2025-2026. Đây là con số rất lớn, trong khi không phải ai cũng hiểu rõ dữ liệu thuế được ATO cập nhật như thế nào, những khoản nào bắt buộc phải khai và khi nào là thời điểm hợp lý để nộp hồ sơ.

Vì sao ATO khuyên không nên khai thuế quá sớm?

Nhiều người nghĩ rằng nộp hồ sơ càng sớm thì tiền hoàn thuế càng về nhanh. Nhưng theo ATO, điều này không phải lúc nào cũng đúng. Trợ lý Ủy viên ATO Anita Challen cho biết việc nộp hồ sơ sớm làm tăng khả năng thiếu thông tin và mắc lỗi, từ đó khiến quá trình xử lý bị chậm hoặc người nộp thuế phải điều chỉnh lại tờ khai.

Lý do chính nằm ở hệ thống pre-fill và data matching của ATO. Trước khi bạn nộp tờ khai, ATO sẽ thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm chủ lao động, ngân hàng, quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm sức khỏe tư nhân, Centrelink và các tổ chức tài chính. Những thông tin này sau đó được tự động điền vào hệ thống myTax thông qua tài khoản myGov.

Tuy nhiên, dữ liệu này thường chưa hoàn tất ngay vào ngày 1/7. Phần lớn thông tin cần thời gian để được gửi đến ATO, đối chiếu và cập nhật. Nếu bạn khai thuế quá sớm, các khoản như tiền lương, lãi ngân hàng, cổ tức, phúc lợi, thông tin bảo hiểm y tế hoặc thu nhập phụ có thể chưa xuất hiện đầy đủ. Khi đó, tờ khai dễ bị thiếu thu nhập hoặc sai số liệu.

Ảnh minh họa: Kiểm tra hồ sơ khai thuế

Hàng trăm nghìn tờ khai từng bị ATO điều chỉnh

Cảnh báo của ATO không chỉ mang tính nhắc nhở chung chung. Trong năm tài chính 2024-2025, gần 600.000 tờ khai thuế đã bị chương trình đối chiếu dữ liệu của ATO điều chỉnh do các vấn đề như khai quá mức khoản khấu trừ, khai sai tín dụng thuế, thiếu thu nhập hoặc những sai lệch khác.

Ngoài ra, hơn 140.000 tờ khai cũng đã được ATO sửa khi phát hiện chênh lệch liên quan đến thu nhập, tiền lãi, cổ tức, khoản phúc lợi, miễn trừ Medicare levy và bảo hiểm sức khỏe tư nhân. Điều này cho thấy ATO có khả năng đối chiếu dữ liệu rất mạnh, đặc biệt với các khoản thu nhập tưởng như nhỏ nhưng vẫn được ghi nhận qua ngân hàng, nền tảng thanh toán hoặc tổ chức tài chính.

Với cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại Úc, đặc biệt là những người có nhiều nguồn thu như lương chính, làm thêm, chạy giao hàng, bán hàng online, làm nails, làm nhà hàng, freelance hoặc có thu nhập từ cho thuê nhà, việc khai thiếu thu nhập là rủi ro rất đáng chú ý. Nếu bạn đang tìm kiếm thêm thông tin về thị trường lao động, có thể tham khảo chuyên mục việc làm tại Úc để cập nhật các nội dung liên quan.

Thời điểm nào nên nộp tờ khai thuế?

Nếu bạn tự khai thuế qua myGov và myTax, lời khuyên phổ biến từ ATO là nên chờ đến cuối tháng 7. Đây là thời điểm phần lớn dữ liệu từ chủ lao động, ngân hàng, bảo hiểm và các tổ chức liên quan đã được cập nhật tương đối đầy đủ vào hệ thống.

Điều này không có nghĩa là bạn nên để sát hạn mới khai. Nguyên tắc dễ nhớ là: đừng quá sớm, nhưng cũng đừng quá muộn. Nếu hồ sơ của bạn đơn giản, chỉ có thu nhập từ lương và một vài khoản khấu trừ cơ bản, cuối tháng 7 hoặc đầu tháng 8 thường là thời điểm hợp lý để kiểm tra thông tin, bổ sung các khoản còn thiếu và nộp tờ khai.

Nếu bạn dự kiến phải nộp thêm thuế thay vì được hoàn thuế, bạn vẫn nên đợi dữ liệu pre-fill đầy đủ để tránh sai sót. Tuy nhiên, bạn cần đảm bảo không nộp trễ hạn nếu tự khai. Với cá nhân tự nộp, hạn chót thông thường là ngày 31/10 sau khi kết thúc năm tài chính. Nếu sử dụng đại lý thuế đã đăng ký, bạn cần liên hệ và đăng ký trước hạn này để có thể được áp dụng lịch nộp riêng theo đại lý.

Đừng rơi vào “tax autopilot” khi khai thuế

Các công cụ khai thuế trực tuyến ngày càng tiện lợi, nhưng sự tiện lợi cũng có thể khiến nhiều người chủ quan. Mark Chapman, Giám đốc truyền thông thuế của H&R Block, cảnh báo người nộp thuế không nên rơi vào trạng thái “auto-pilot” khi hoàn thành tờ khai. Nghiên cứu do công ty này thực hiện cho thấy 48% người được khảo sát từng gặp kết quả bất ngờ sau khi nộp tờ khai, trong khi 61% từng tự hỏi liệu mình đã khai đúng hay chưa sau khi bấm nộp.

Thực tế, nhiều người cho rằng hồ sơ thuế của mình rất đơn giản, nhưng vẫn có các yếu tố làm tăng độ phức tạp như làm việc tại nhà, có đầu tư, nhiều nguồn thu nhập hoặc có side hustle. Chỉ cần một khoản thu nhập nhỏ bị bỏ sót, hoặc một khoản chi phí được claim không đúng điều kiện, tờ khai của bạn đã có thể bị ATO chú ý.

Ảnh minh họa: Chuẩn bị chứng từ thuế

Ba quy tắc vàng khi claim chi phí công việc

ATO tiếp tục nhấn mạnh ba quy tắc vàng đối với các khoản khấu trừ liên quan đến công việc. Nếu muốn claim một khoản chi phí, bạn cần đảm bảo:

• Bạn đã tự chi tiền và không được chủ lao động hoặc bên khác hoàn trả.
• Chi phí phải liên quan trực tiếp đến việc tạo ra thu nhập, không phải chi tiêu cá nhân thông thường.
• Bạn phải có chứng từ, chẳng hạn hóa đơn, invoice, logbook, nhật ký km hoặc hồ sơ phù hợp để chứng minh.

Các khoản thường bị ATO soi kỹ gồm chi phí làm việc tại nhà, điện thoại, internet, dụng cụ nghề, xe cộ, đồng phục chuyên dụng, chi phí di chuyển và các khoản liên quan đến công việc phụ. Việc “ước lượng cho nhanh” hoặc claim theo lời mách trên mạng xã hội có thể khiến bạn gặp rắc rối nếu ATO yêu cầu chứng minh.

Cẩn trọng với mẹo thuế trên mạng xã hội và AI

Một điểm đáng chú ý trong cảnh báo lần này là các chuyên gia nhắc người dân không nên tin vào các “tax hack” lan truyền trên mạng xã hội. Những lời hứa như “claim được khoản này chắc chắn”, “ai cũng làm vậy”, “ATO không kiểm tra đâu” hoặc “dùng mẹo này để hoàn thuế nhiều hơn” thường tiềm ẩn rủi ro lớn.

Susan Franks, lãnh đạo thuế của Chartered Accountants ANZ, cũng cảnh báo việc dựa vào AI có thể chỉ giúp bạn một phần. Nếu AI đưa ra hướng dẫn sai hoặc không phù hợp với hoàn cảnh cá nhân, người chịu trách nhiệm cuối cùng vẫn là bạn. Điều đó có nghĩa là bạn có thể phải trả tiền phạt, tiền lãi hoặc bị yêu cầu điều chỉnh tờ khai.

Người Việt tại Úc thường trao đổi kinh nghiệm trong các hội nhóm cộng đồng. Đây là nguồn tham khảo hữu ích nếu biết chọn lọc, nhưng không nên xem lời khuyên từ mạng xã hội là căn cứ pháp lý. Bạn có thể theo dõi thêm các cập nhật cộng đồng tại nhóm Người Việt Tại Úc hoặc trang Báo Online Người Việt tại Úc, nhưng với hồ sơ thuế phức tạp, hãy kiểm tra lại với ATO hoặc đại lý thuế có đăng ký.

Những thay đổi thuế cần lưu ý từ ngày 1/7

Từ ngày 1/7, người lao động Úc sẽ được giảm thuế tối đa 268 AUD khi thuế suất 16% áp dụng cho phần thu nhập từ 18.201 AUD đến 45.000 AUD giảm xuống còn 15%. Từ ngày 1/7/2027, thuế suất này dự kiến tiếp tục giảm còn 14%, tương ứng với khoản tiết kiệm bổ sung tối đa 268 AUD.

Bên cạnh đó, người nộp thuế cũng được nhắc rằng khoản khấu trừ thuế tức thời 1.000 AUD của chính phủ chưa áp dụng cho mùa khai thuế hiện tại mà chỉ áp dụng từ mùa thuế 2027. Vì vậy, nếu thấy thông tin hướng dẫn claim khoản 1.000 AUD ngay bây giờ, bạn cần đặc biệt thận trọng.

Các thay đổi liên quan đến capital gains tax và negative gearing cũng được dự kiến có hiệu lực từ cùng giai đoạn. Với những ai đang đầu tư bất động sản, cổ phiếu hoặc có tài sản cho thuê, việc ra quyết định dựa trên tin đồn hoặc lời khuyên chung chung có thể dẫn đến hậu quả thuế không mong muốn. Bạn có thể đọc thêm các tin liên quan trong chuyên mục tin tức sự kiện tại Úc.

Khi nào nên dùng đại lý thuế?

Nếu bạn chỉ có một nguồn thu nhập từ lương, ít khoản khấu trừ và không có đầu tư phức tạp, tự khai qua myGov có thể là lựa chọn phù hợp. Tuy nhiên, bạn nên cân nhắc dùng đại lý thuế đã đăng ký nếu có nhiều nguồn thu nhập, làm contractor, có ABN, có kinh doanh riêng, có thu nhập từ cho thuê nhà, giao dịch cổ phiếu, crypto, bất động sản hoặc side hustle đáng kể.

Đại lý thuế không chỉ giúp bạn kiểm tra hồ sơ, mà còn hỗ trợ hiểu đúng quy định, claim hợp pháp các khoản được phép và hạn chế nguy cơ bị ATO điều chỉnh. Quan trọng hơn, nếu đăng ký với đại lý trước hạn 31/10, bạn có thể được áp dụng lịch nộp hồ sơ riêng, thường linh hoạt hơn so với tự khai.

Làm gì để giảm rủi ro bị ATO kiểm tra hoặc phạt?

Để khai thuế an toàn hơn, bạn nên bắt đầu bằng việc chờ dữ liệu pre-fill cập nhật đầy đủ, thường là cuối tháng 7. Sau đó, hãy so sánh thông tin trên myTax với payslip, income statement, sao kê ngân hàng, thông báo từ quỹ đầu tư, bảo hiểm y tế và các chứng từ liên quan.

Nếu có thu nhập tiền mặt, làm thêm, chạy xe công nghệ, bán hàng online, làm nội dung số, tư vấn, freelance hoặc bất kỳ khoản side hustle nào, bạn cần chủ động khai đầy đủ. Đừng cho rằng các khoản nhỏ sẽ không bị phát hiện, vì hệ thống đối chiếu dữ liệu của ATO ngày càng rộng và chính xác.

Cuối cùng, hãy lưu giữ hồ sơ ít nhất 5 năm, bao gồm hóa đơn, hợp đồng, logbook, bank statement và các bằng chứng liên quan đến khoản khấu trừ. Một tờ khai đúng không chỉ giúp bạn nhận khoản hoàn thuế nhanh hơn, mà còn giúp tránh căng thẳng nếu ATO liên hệ kiểm tra sau này.

Tóm lại: nếu đang chuẩn bị khai thuế tại Úc, đừng vội nộp ngay đầu tháng 7 chỉ vì muốn nhận tiền hoàn thuế sớm. Chờ thêm vài tuần để dữ liệu được cập nhật đầy đủ, kiểm tra kỹ từng mục và chỉ claim những khoản có chứng từ rõ ràng. Sự cẩn thận này có thể giúp bạn tránh sai sót, tránh bị chậm hoàn thuế và hạn chế nguy cơ bị phạt.