Siết visa du lịch và nỗi lo chờ đợi visa cha mẹ kéo dài hàng chục năm tại Úc

Ước mong được sống gần cha mẹ, chăm sóc họ khi tuổi cao và để con cháu có thêm thời gian bên ông bà là điều rất tự nhiên đối với nhiều gia đình Việt tại Úc. Tuy nhiên, mong muốn ấy ngày càng khó thực hiện khi một số visa du lịch bị gắn điều kiện hạn chế nộp visa mới tại Úc, trong khi hàng đợi visa cha mẹ thường trú có thể kéo dài hàng chục năm.

Vấn đề không chỉ nằm ở thủ tục hành chính. Các gia đình còn phải cân nhắc tuổi tác, sức khỏe, bảo hiểm y tế, chi phí hồ sơ và khả năng cha mẹ đáp ứng điều kiện tại thời điểm hồ sơ được quyết định. Vì vậy, hiểu đúng quy định là bước quan trọng trước khi lên kế hoạch đoàn tụ lâu dài.

“No Further Stay” không phải là lệnh cấm áp dụng cho mọi visa du lịch

“No Further Stay” là tên gọi chung của một số điều kiện visa, thường gặp nhất là 8503, 8534 và 8535. Nếu một trong những điều kiện này được gắn vào visa, người giữ visa thường không thể nộp hợp lệ phần lớn các loại visa thực chất khác trong thời gian đang ở Úc.

Điều cần lưu ý là đây không phải một loại visa mới và cũng không tự động xuất hiện trên mọi Visitor visa. Việc áp dụng phụ thuộc vào loại visa, hoàn cảnh hồ sơ và quyết định của Bộ Nội vụ Úc. Gia đình nên kiểm tra thư cấp visa hoặc hệ thống VEVO thay vì mặc định rằng cha mẹ có thể xin thêm một visa khác sau khi nhập cảnh.

Điều kiện “No Further Stay” cũng không có nghĩa visa hiện tại bị hủy. Cha mẹ vẫn có thể ở Úc đến hết thời gian được phép nếu tuân thủ đầy đủ các điều kiện. Hạn chế chủ yếu liên quan đến khả năng nộp visa mới khi vẫn ở trong lãnh thổ Úc.

Ảnh minh họa: Gia đình tìm hiểu điều kiện visa cho cha mẹ

Thời hạn visa khác với thời gian được lưu trú

Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng visa có hiệu lực ba năm đồng nghĩa người giữ visa được ở liên tục tại Úc trong ba năm. Trên thực tế, visa có thể cho phép nhập cảnh nhiều lần trong một giai đoạn dài, nhưng mỗi lần nhập cảnh chỉ được lưu trú 3, 6 hoặc 12 tháng tùy quyết định cấp visa.

Ngoài ngày hết hiệu lực, gia đình cần kiểm tra “period of stay”, ngày cuối cùng được nhập cảnh và toàn bộ điều kiện đi kèm. Chẳng hạn, điều kiện 8558 có thể giới hạn người giữ visa không được ở Úc quá 12 tháng trong bất kỳ giai đoạn 18 tháng nào. Đây là cơ chế khác với điều kiện 8503.

Quyền nhập cảnh nhiều lần cũng không bảo đảm người giữ visa luôn được vào Úc. Quyết định cuối cùng tại biên giới thuộc cơ quan kiểm soát biên giới, đặc biệt khi lịch sử đi lại cho thấy một người lưu trú gần hết thời hạn trong nhiều chuyến liên tiếp.

Có thể xin miễn điều kiện 8503 hay không?

Người giữ visa có thể đề nghị miễn điều kiện 8503, nhưng tiêu chuẩn xem xét tương đối nghiêm ngặt. Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ Úc, đương đơn thường phải chứng minh sau khi visa được cấp đã xuất hiện sự thay đổi lớn về hoàn cảnh, nằm ngoài khả năng kiểm soát và có lý do nhân đạo, thuyết phục.

Bệnh nặng, tai nạn, thiên tai, xung đột hoặc một biến cố nghiêm trọng khiến việc rời Úc không thực tế có thể được xem xét tùy từng trường hợp. Trong khi đó, mong muốn ở lại chăm cháu, sống gần con hoặc việc đã chờ visa cha mẹ trong thời gian dài thường không tự động đáp ứng tiêu chuẩn miễn.

Đặc biệt, đề nghị miễn điều kiện không phải là hồ sơ xin visa, không tạo bridging visa và không tự động kéo dài thời gian lưu trú hợp pháp. Nếu visa sắp hết hạn, gia đình cần thận trọng để tránh tình trạng cha mẹ trở thành người không có thị thực hợp lệ.

Chính sách chống “visa hopping” cần được hiểu đúng

Từ ngày 1/7/2024, Úc hạn chế một số người đang giữ Visitor visa hoặc Temporary Graduate visa nộp Student visa ngay trong nước. Mục tiêu được công bố là ngăn việc sử dụng chuỗi visa tạm trú để kéo dài thời gian ở Úc và bảo đảm visa sinh viên được sử dụng đúng mục đích.

Tuy nhiên, thay đổi này không phải lệnh cấm tất cả người giữ visa du lịch nộp mọi loại visa, cũng không phải chính sách chỉ nhắm vào cha mẹ của công dân hoặc thường trú nhân Úc. Khả năng nộp hồ sơ phụ thuộc loại visa đang giữ, điều kiện đi kèm và yêu cầu của visa dự định xin.

Hàng đợi visa cha mẹ tiếp tục gây áp lực

Trong khi con đường tạm trú có nhiều giới hạn, hệ thống visa cha mẹ thường trú đang mất cân đối nghiêm trọng giữa nhu cầu và chỉ tiêu cấp visa hằng năm. Theo số liệu được SBS dẫn từ Bộ Nội vụ, trong năm tài chính 2024–25, quy mô hồ sơ visa cha mẹ đang chờ hoặc tồn đọng đã lên tới khoảng 157.000 đơn, tăng khoảng 52.000 hồ sơ so với sáu năm trước.

Con số này không nhất thiết có nghĩa toàn bộ hồ sơ đang được một viên chức trực tiếp xét duyệt. Nhiều hồ sơ đang nằm trong cơ chế giới hạn chỉ tiêu và xếp hàng. Thông tin về định cư, visa và đời sống cộng đồng cũng được cập nhật tại chuyên mục định cư Úc của Báo Người Việt Tại Úc.

Với diện visa cha mẹ đóng tiền, khoản phí chính phủ cho một đương đơn có thể vào khoảng 49.000 AUD tùy thời điểm, lộ trình và thành phần gia đình. Con số này chưa bao gồm Assurance of Support, khám sức khỏe, lý lịch tư pháp, dịch thuật, tư vấn, bảo hiểm và các chi phí phát sinh khác. Thời gian chờ đối với hồ sơ mới được ước tính khoảng 18 năm theo quy mô hàng đợi và chỉ tiêu hiện hành.

Đối với một số diện cha mẹ không đóng tiền, thời gian chờ ước tính có thể vượt 42 năm. Đây là ước tính hàng đợi, không phải cam kết xử lý. Thời gian thực tế có thể thay đổi theo chỉ tiêu di trú, số hồ sơ mới, hồ sơ bị rút hoặc tình trạng đủ điều kiện của người nộp.

Những lựa chọn gia đình có thể cân nhắc

Không có một phương án phù hợp cho mọi gia đình. Tùy tuổi, sức khỏe, tài chính và mục tiêu đoàn tụ, các lựa chọn thường được cân nhắc gồm:

• Visitor visa: phù hợp với chuyến thăm tạm thời nhưng phải tuân thủ thời gian lưu trú, yêu cầu du khách thực sự và mọi điều kiện đi kèm.
• Sponsored Parent visa 870: cho phép cha mẹ ở Úc tối đa 3 hoặc 5 năm cho mỗi visa và tổng thời gian thường không quá 10 năm, nhưng không trực tiếp dẫn đến thường trú.
• Contributory Parent visa: có chi phí cao nhưng hàng đợi thường ngắn hơn các diện không đóng tiền.
• Parent hoặc Aged Parent visa: phí visa thấp hơn đáng kể nhưng thời gian chờ có thể kéo dài nhiều thập kỷ.

Phần lớn visa cha mẹ thường trú còn yêu cầu đáp ứng Balance of Family Test. Thông thường, cha mẹ cần có ít nhất một nửa số con đủ điều kiện thường trú tại Úc, hoặc số con tại Úc phải nhiều hơn số con tại bất kỳ một quốc gia riêng lẻ nào khác. Tiêu chí này được áp dụng theo quy định pháp lý và không chỉ dựa trên quốc tịch của các con.

Rủi ro y tế và tài chính không nên bị bỏ qua

Nhiều cha mẹ giữ visa du lịch hoặc visa tạm trú không được Medicare chi trả đầy đủ. Với người lớn tuổi, chi phí điều trị nội trú, bệnh tim mạch, ung thư hoặc xe cứu thương có thể tạo ra áp lực tài chính đáng kể. Bảo hiểm du lịch cũng có thể loại trừ bệnh có sẵn, giới hạn độ tuổi hoặc yêu cầu mức đồng chi trả cao.

Nếu visa có điều kiện 8501, người giữ visa phải duy trì bảo hiểm y tế phù hợp trong thời gian ở Úc. Ngay cả khi không có điều kiện này, gia đình vẫn nên mua bảo hiểm đầy đủ và khai trung thực bệnh sử. Việc che giấu bệnh có sẵn có thể khiến yêu cầu bồi thường bị từ chối.

Gia đình nên kiểm tra gì trước khi quyết định?

• Mở VEVO và kiểm tra các điều kiện 8503, 8534, 8535, 8558 hoặc 8501.
• Kiểm tra thời gian được ở trong mỗi lần nhập cảnh, không chỉ nhìn ngày visa hết hiệu lực.
• Đánh giá khả năng đáp ứng Balance of Family Test và nghĩa vụ Assurance of Support.
• Tính tổng chi phí gồm phí visa, bảo hiểm, y tế, đi lại và duy trì cuộc sống tại hai quốc gia.
• Không để visa hết hạn trong thời gian chờ kết quả đề nghị miễn điều kiện.
• Tìm tư vấn từ migration agent có đăng ký OMARA hoặc luật sư di trú nếu hồ sơ liên quan đến bridging visa hay nộp visa cha mẹ tại Úc.

Người đọc có thể tham khảo nhóm Người Việt Tại Úc để theo dõi và trao đổi các thông tin cộng đồng. Tuy nhiên, kinh nghiệm trên mạng xã hội không thay thế tư vấn chuyên môn cho từng hồ sơ cụ thể.

Thực tế hiện nay đặt nhiều gia đình Việt trước lựa chọn khó khăn: visa du lịch chỉ dành cho mục đích tạm thời, visa tạm trú dài hạn có chi phí đáng kể, còn visa thường trú có thể phải chờ hàng chục năm. Vì quy định, phí và thời gian xử lý có thể thay đổi, gia đình nên kiểm tra thông tin mới nhất từ Bộ Nội vụ Úc trước khi đưa ra quyết định. Nội dung bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý hoặc di trú cá nhân.