Doanh nghiệp vùng xa lo thiếu lao động vì Úc siết visa Working Holiday

Các doanh nghiệp tại Kimberley, khu vực rộng lớn và xa xôi ở phía bắc bang Tây Úc, đang bày tỏ lo ngại trước thông tin chương trình Working Holiday Maker có thể bị siết chặt. Nếu cơ hội ở lại Úc trong năm thứ ba bị thu hẹp, nhiều cơ sở kinh doanh địa phương có nguy cơ mất đi một nguồn lao động quan trọng trong ngành du lịch, khách sạn, bán lẻ, nông nghiệp và chế biến thực phẩm.

Tuy nhiên, người đang giữ hoặc dự định xin visa Work and Holiday subclass 462 cần thận trọng khi tiếp nhận thông tin. Chi tiết về việc giới hạn visa năm thứ ba ở mức 5.000 suất và áp dụng quay số ngẫu nhiên chưa có đủ căn cứ chính thức để khẳng định đây là quy định chung đã có hiệu lực. Người nộp hồ sơ không nên thay đổi kế hoạch chỉ dựa trên nội dung chưa được xác nhận.

Doanh nghiệp Kimberley phụ thuộc vào lao động Working Holiday

Kimberley nằm cách xa những trung tâm dân cư lớn của Úc. Nhiều thị trấn trong vùng phải đối mặt với chi phí vận hành cao, nguồn cung nhà ở hạn chế và khó thu hút nhân viên làm việc lâu dài. Trong bối cảnh đó, người giữ visa Working Holiday thường đảm nhận các vị trí mà doanh nghiệp địa phương khó tuyển đủ lao động.

Công việc phổ biến gồm thu hoạch nông sản, phục vụ bàn, pha chế, phụ bếp, dọn phòng, bán hàng, sắp xếp hàng hóa và hỗ trợ hoạt động tại các cơ sở du lịch. Bạn đọc đang tìm hiểu thị trường có thể tham khảo chuyên mục việc làm tại Úc và danh mục công việc trong farm, nông trại.

Ảnh minh họa: Lao động trẻ làm việc tại nông trại vùng xa.

Theo nội dung được phản ánh, Zac Cederholm, một nhân viên pha chế người Mỹ, đã chuyển tới Kununurra, cách Perth khoảng 3.000 km về phía bắc, để làm việc và sau đó quản lý một quán cà phê. Anh cho biết cơ hội đáp ứng điều kiện cho thời gian lưu trú tiếp theo là một trong những lý do quan trọng khiến anh chấp nhận đến khu vực xa xôi này.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp, một nhân viên có thể làm việc liên tục trong nhiều tháng sẽ tạo ra sự ổn định đáng kể. Chủ cơ sở không phải tuyển dụng và đào tạo lại quá thường xuyên, trong khi người lao động có thời gian làm quen với công việc, khách hàng và điều kiện sinh hoạt tại địa phương.

Lo ngại tác động dây chuyền đến kinh tế vùng xa

Ông Bill Tatchell, Giám đốc điều hành Cơ quan Du lịch Vùng Tây Bắc Úc, cho rằng việc thu hẹp nguồn lao động lưu động có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các cộng đồng ở vùng xa. Nhiều cơ sở du lịch tại đây hoạt động theo mùa và cần tăng nhân sự nhanh chóng trong những giai đoạn đông khách.

Bà Keda Bond, Giám đốc điều hành Phòng Thương mại East Kimberley, cũng bày tỏ lo ngại rằng doanh nghiệp địa phương có thể chịu thêm áp lực sau những thay đổi liên quan đến ưu tiên xử lý hồ sơ visa. Theo bà, chính sách di trú cần tính đến điều kiện thực tế của khu vực hẻo lánh, nơi nguồn lao động tại chỗ không phải lúc nào cũng đáp ứng được nhu cầu.

Tình trạng thiếu nhân lực không chỉ xuất hiện trong quán cà phê, nhà hàng hoặc nông trại. Ông Haydn Sale, Tổng quản lý Yougawalla Pastoral, cho biết kế hoạch mở lại một lò mổ lớn gần Broome đã phải trì hoãn do thiếu lao động có kỹ năng. Theo thông tin được cung cấp, doanh nghiệp chỉ nhận được một hồ sơ từ công dân Úc, còn một số hồ sơ bảo lãnh lao động tay nghề vẫn chờ xử lý.

Những trường hợp này cho thấy thị trường lao động vùng xa có đặc điểm khác với Sydney, Melbourne hay Brisbane. Một thay đổi nhằm giảm số người di cư trên phạm vi toàn quốc có thể tạo ra tác động không đồng đều, đặc biệt tại các địa phương vốn phụ thuộc vào nhân sự tạm thời.

Cần phân biệt ballot visa lần đầu và visa năm thứ ba

Điểm quan trọng nhất đối với người Việt là không nên đánh đồng mọi cơ chế quay số với hồ sơ xin visa năm thứ ba. Việt Nam thuộc chương trình Work and Holiday subclass 462. Úc đã áp dụng hình thức ballot, tức lựa chọn ngẫu nhiên, đối với hồ sơ visa 462 lần đầu của công dân một số quốc gia có số người đăng ký cao hơn hạn ngạch.

Ballot cho visa lần đầu không mặc nhiên có nghĩa hồ sơ xin visa 462 lần hai hoặc lần ba cũng phải quay số. Điều kiện đối với từng lần xin visa, loại công việc được công nhận, địa bàn làm việc, thời lượng lao động và yêu cầu về hồ sơ có thể khác nhau. Các quy định này cũng có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ.

Thông tin trong bài nguồn đề cập khả năng số visa năm thứ ba giảm từ khoảng 31.000 xuống còn 5.000. Dù vậy, chưa có đủ tài liệu chính thức đi kèm để xác định các con số này là hạn mức toàn chương trình, hạn ngạch dành cho một nhóm quốc tịch hay nội dung của một phương án chưa có hiệu lực. Vì vậy, đây nên được xem là thông tin cần tiếp tục kiểm chứng, không phải kết luận pháp lý.

Người giữ visa 462 nên làm gì?

Để tránh rủi ro, người Việt đang ở Úc bằng visa 462 nên chủ động thực hiện các bước sau:

• Kiểm tra nguồn chính thức: Theo dõi trang Bộ Nội vụ Úc về visa subclass 462 để biết điều kiện đang có hiệu lực.
• Lưu đầy đủ bằng chứng làm việc: Giữ hợp đồng, bảng lương, sao kê ngân hàng, bảng chấm công, thông tin thuế và giấy xác nhận của chủ lao động.
• Kiểm tra công việc và khu vực đủ điều kiện: Không phải mọi công việc tại vùng xa đều tự động được tính là specified work.
• Không dựa vào tin truyền miệng: Nội dung trên mạng xã hội có thể nhầm lẫn giữa ballot cho visa đầu tiên và điều kiện xin visa tiếp theo.
• Xin tư vấn phù hợp: Nếu hồ sơ có yếu tố phức tạp, hãy làm việc với luật sư di trú hoặc migration agent đã đăng ký. Có thể tham khảo danh mục dịch vụ di trú và luật sư tại Úc.

Chương trình PALM có thể thay thế hay không?

Chương trình Pacific Australia Labour Mobility, thường gọi là PALM, đưa lao động từ các quốc đảo Thái Bình Dương và Timor-Leste đến làm việc tại Úc. Chương trình này có thể hỗ trợ một số ngành đang thiếu nhân lực, nhất là nông nghiệp và chế biến thực phẩm.

Dù vậy, PALM không hoàn toàn giống Working Holiday Maker. Doanh nghiệp tham gia phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể về tư cách, tuyển dụng, phúc lợi và quản lý lao động. Trong khi đó, người giữ visa Working Holiday thường có khả năng di chuyển linh hoạt và có thể đáp ứng nhanh nhu cầu nhân sự của quán cà phê, nhà hàng, cửa hàng hoặc cơ sở lưu trú nhỏ. Vì thế, giới doanh nghiệp cho rằng PALM khó lấp đầy ngay toàn bộ khoảng trống nếu lượng khách du lịch kết hợp làm việc suy giảm mạnh.

Thông tin cần được cập nhật từ nguồn chính thức

Những lo ngại tại Kimberley phản ánh một bài toán có thật: Úc muốn kiểm soát di cư nhưng các vùng xa vẫn cần lao động. Tuy nhiên, chi tiết về cơ chế ballot và hạn mức visa năm thứ ba phải được đối chiếu với thông báo của Bộ Nội vụ, văn bản pháp luật liên bang và phát biểu chính thức của cơ quan có thẩm quyền.

Người Việt có thể theo dõi các trao đổi cộng đồng tại nhóm Người Việt Tại Úc hoặc thông tin tuyển dụng trên trang Việc Làm tại Úc. Dù vậy, mạng xã hội chỉ nên là kênh tham khảo; quyết định về hồ sơ visa cần dựa trên nguồn chính phủ và tư vấn chuyên môn.

Trong thời gian chờ xác nhận, người giữ visa 462 nên tiếp tục tuân thủ điều kiện visa hiện tại, chuẩn bị hồ sơ cẩn thận và tránh trả tiền cho bất kỳ cá nhân nào hứa bảo đảm suất visa hoặc kết quả ballot. Bài viết sẽ cần được cập nhật nếu Chính phủ Úc công bố chính sách mới bằng văn bản.

Nguồn tham khảo ban đầu: ABC. Các chi tiết về hạn mức 5.000 suất và quay số đối với visa năm thứ ba chưa được xác nhận đầy đủ từ nguồn chính thức tại thời điểm biên soạn.