Sau khi định cư tại Úc cần làm gì: hướng dẫn hòa nhập và các dịch vụ cần biết

Nhận được visa và đặt chân đến Úc là một cột mốc lớn, nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu của hành trình ổn định cuộc sống. Với người mới sang Úc hoặc vừa được cấp quyền cư trú, câu hỏi thường gặp nhất là: “Sau khi định cư tại Úc cần làm gì trước?”. Trang Settling in Australia của Bộ Nội vụ Úc là nguồn tham khảo chính thức, giúp người mới đến hiểu các dịch vụ thiết yếu, công cụ cần dùng và những chương trình hỗ trợ có thể tiếp cận trong giai đoạn đầu hòa nhập.

Bài viết này tổng hợp các thông tin quan trọng theo hướng dễ hiểu, gần với nhu cầu thực tế của cộng đồng người Việt. Nội dung phù hợp cho người đã có visa, đang chuẩn bị bay sang Úc, hoặc mới đến Úc và muốn có một checklist rõ ràng để không bỏ sót các bước quan trọng.

Settling in Australia là gì và vì sao người mới định cư nên biết?

Settling in Australia là cổng thông tin thuộc mục Immigration and citizenship của Bộ Nội vụ Úc. Trang này được thiết kế cho người mới đến Úc, người vừa được cấp quyền cư trú lâu dài, cũng như những gia đình đang bước vào giai đoạn ổn định sau khi hoàn tất thủ tục visa.

Điểm hữu ích của trang là không chỉ nói về visa, mà còn hướng người dùng đến các dịch vụ cần thiết trong đời sống hằng ngày như y tế, an sinh xã hội, học tiếng Anh, tìm việc, nhà ở, trường học cho trẻ em và các chương trình hỗ trợ định cư chuyên sâu. Với người Việt mới sang, đây có thể xem là “bản đồ định hướng” để chuyển từ giai đoạn xin visa sang giai đoạn thật sự xây dựng cuộc sống tại Úc.

Ngoài các nguồn chính phủ, bạn cũng có thể theo dõi thêm các thông tin cộng đồng tại chuyên mục Định cư Úc để cập nhật kinh nghiệm, chính sách và câu chuyện thực tế từ người Việt tại Úc.

Kiểm tra điều kiện visa bằng VEVO trước khi làm các bước khác

Một trong những việc quan trọng nhất sau khi có visa là hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Bộ Nội vụ Úc khuyến nghị người có visa sử dụng VEVO, tức Visa Entitlement Verification Online, để kiểm tra thông tin visa.

Thông qua VEVO, bạn có thể xem loại visa, tình trạng visa, quyền làm việc, quyền học tập, thời hạn lưu trú và các điều kiện đi kèm. Điều này đặc biệt quan trọng vì không phải visa nào cũng có quyền lợi giống nhau. Có visa cho phép làm việc toàn thời gian, có visa giới hạn số giờ làm, có visa kèm điều kiện học tập hoặc cư trú tại khu vực nhất định.

Việc chủ động kiểm tra VEVO giúp bạn tránh vô tình vi phạm luật di trú. Trước khi ký hợp đồng lao động, ghi danh khóa học, xin hỗ trợ hoặc nộp hồ sơ cho một dịch vụ nào đó, bạn nên chắc chắn rằng thông tin visa của mình đang đúng và còn hiệu lực.

Những việc nên làm trong giai đoạn đầu khi mới đến Úc

Những ngày đầu ở Úc thường khá bận rộn. Bạn phải làm quen với môi trường sống, phương tiện đi lại, hệ thống dịch vụ và nhiều thủ tục mới. Dù mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau, người mới định cư thường nên ưu tiên các việc sau.

Mở tài khoản ngân hàng

Tài khoản ngân hàng là nền tảng cho rất nhiều hoạt động hằng ngày tại Úc. Bạn cần tài khoản để nhận lương, thanh toán tiền thuê nhà, trả hóa đơn, mua sắm và nhận các khoản hỗ trợ nếu đủ điều kiện. Khi mở tài khoản, bạn nên chuẩn bị giấy tờ tùy thân, thông tin visa, địa chỉ liên hệ tại Úc và số điện thoại đang sử dụng.

Đăng ký Medicare nếu đủ điều kiện

Medicare là hệ thống chăm sóc y tế công của Úc. Không phải tất cả visa đều đủ điều kiện Medicare, vì vậy bạn cần kiểm tra theo tình trạng visa của mình. Nếu đủ điều kiện, việc đăng ký Medicare sẽ giúp bạn thuận tiện hơn khi đi khám bác sĩ, sử dụng dịch vụ bệnh viện công hoặc tiếp cận các quyền lợi y tế liên quan.

Xin mã số thuế TFN

Tax File Number, thường gọi là TFN, là mã số thuế cá nhân tại Úc. Nếu bạn dự định đi làm, mở doanh nghiệp nhỏ hoặc có thu nhập chịu thuế, TFN là thông tin rất quan trọng. Không có TFN, việc nhận lương và kê khai thuế có thể gặp nhiều bất tiện. Người mới đến nên xin TFN thông qua kênh chính thức và lưu giữ thông tin này cẩn thận.

Đăng ký Centrelink nếu thuộc diện đủ điều kiện

Centrelink là nơi đánh giá và quản lý nhiều khoản hỗ trợ an sinh xã hội tại Úc. Không phải người mới định cư nào cũng được nhận hỗ trợ ngay, vì điều kiện phụ thuộc vào loại visa, thời gian cư trú và hoàn cảnh cá nhân. Tuy vậy, nếu bạn có trẻ nhỏ, đang tìm việc, có hoàn cảnh khó khăn hoặc thuộc diện được hỗ trợ, nên tìm hiểu sớm để biết quyền lợi của mình.

Ổn định nhà ở và làm quen khu vực sống

Nhà ở là một trong những vấn đề thực tế nhất với người mới đến. Ban đầu, nhiều gia đình ở tạm nhà người thân, thuê phòng ngắn hạn hoặc chọn chỗ ở gần nơi làm, trường học của con. Sau đó, bạn có thể tìm nhà thuê dài hạn khi đã quen khu vực, giao thông và chi phí sinh hoạt.

Khi tìm chỗ ở, hãy chú ý khoảng cách đến trường học, siêu thị, trạm xe buýt hoặc ga tàu, phòng khám, bệnh viện và nơi làm việc. Nếu cần tham khảo thông tin đăng tin nhà đất trong cộng đồng, bạn có thể xem mục Nhà đất tại Úc để có thêm lựa chọn phù hợp.

Ảnh minh họa: Làm quen khu dân cư mới

Gửi con đi học và tìm bác sĩ gia đình

Nếu gia đình có trẻ em, việc tìm hiểu trường học gần nơi ở là một bước nên làm sớm. Hệ thống trường tại Úc có quy định theo từng bang và vùng lãnh thổ, vì vậy phụ huynh nên liên hệ trực tiếp với trường hoặc cơ quan giáo dục địa phương để biết thủ tục ghi danh.

Bên cạnh đó, bạn nên tìm một bác sĩ gia đình, thường gọi là GP. GP là điểm tiếp xúc đầu tiên trong hệ thống y tế Úc, hỗ trợ khám bệnh thông thường, theo dõi sức khỏe, giới thiệu đến bác sĩ chuyên khoa khi cần và tư vấn chăm sóc sức khỏe lâu dài cho cả gia đình.

Học tiếng Anh qua AMEP để hòa nhập nhanh hơn

Rào cản ngôn ngữ là khó khăn phổ biến của nhiều người mới định cư. Chương trình Adult Migrant English Program, gọi tắt là AMEP, hỗ trợ người nhập cư đủ điều kiện học tiếng Anh miễn phí. Nội dung học thường tập trung vào kỹ năng giao tiếp thực tế, đọc hiểu thông tin đời sống, viết đơn từ cơ bản và chuẩn bị cho công việc hoặc học tập.

Học tiếng Anh không chỉ giúp bạn dễ tìm việc hơn, mà còn giúp tự tin khi đi khám bệnh, làm việc với trường học của con, dùng dịch vụ chính phủ, thuê nhà hoặc xử lý các vấn đề pháp lý cơ bản. Nếu đủ điều kiện tham gia AMEP, đây là một trong những nguồn hỗ trợ đáng tận dụng trong giai đoạn đầu định cư.

Tìm việc, học nghề và xây dựng mạng lưới cộng đồng

Sau khi ổn định các thủ tục cơ bản, nhiều người bắt đầu tìm việc hoặc học thêm kỹ năng. Thị trường lao động Úc có những yêu cầu riêng về hồ sơ, phỏng vấn, chứng chỉ, kinh nghiệm địa phương và quyền làm việc theo visa. Vì vậy, bạn nên chuẩn bị CV theo phong cách Úc, kiểm tra điều kiện làm việc trên VEVO và tìm hiểu yêu cầu của ngành nghề mình muốn theo đuổi.

Người đang tìm cơ hội việc làm có thể tham khảo thêm mục Việc làm tại Úc. Ngoài ra, các nhóm cộng đồng như Người Việt Tại Úc - Nguoiviettaiuc.Com hoặc VDS - Việc làm, Nhà Ở, Dịch Vụ, Du Học và Xe Cộ tại Úc cũng có thể giúp bạn kết nối, hỏi kinh nghiệm và theo dõi các thông tin phù hợp trong cộng đồng.

Các chương trình hỗ trợ định cư HSP và SETS

Úc có nhiều chương trình hỗ trợ người mới đến, đặc biệt là người thuộc diện nhân đạo hoặc người có nhu cầu hỗ trợ cao. Hai chương trình thường được nhắc đến trong hệ thống định cư là Humanitarian Settlement Program và Settlement Engagement and Transition Support.

Humanitarian Settlement Program, gọi tắt là HSP, chủ yếu hỗ trợ người đến Úc theo diện tị nạn hoặc nhân đạo. Dịch vụ có thể bao gồm đón tại sân bay, sắp xếp chỗ ở ban đầu, hỗ trợ đăng ký các dịch vụ thiết yếu, hướng dẫn sử dụng thông dịch, kết nối trường học, y tế và cộng đồng. Người tham gia thường được case manager đồng hành để từng bước đạt được các mục tiêu ổn định.

Settlement Engagement and Transition Support, gọi tắt là SETS, hướng đến nhóm người nhập cư mới cần thông tin, tư vấn và kết nối dịch vụ. Các hoạt động có thể bao gồm hướng dẫn tìm việc, kỹ năng số, lớp tiếng Anh giao tiếp, workshop về luật pháp Úc, hỗ trợ vấn đề nhà ở, tài chính, gia đình và kết nối cộng đồng địa phương.

Dịch vụ ngôn ngữ: đừng ngại dùng thông dịch khi cần

Nếu tiếng Anh chưa vững, bạn không nên tự xử lý những việc quan trọng khi chưa hiểu rõ nội dung. Úc có các dịch vụ ngôn ngữ nhằm giúp người có hạn chế tiếng Anh tiếp cận dịch vụ công, y tế và hỗ trợ cộng đồng. Một trong những dịch vụ quen thuộc là TIS National, cung cấp phiên dịch qua điện thoại trong nhiều tình huống.

Một số người định cư đủ điều kiện cũng có thể tiếp cận dịch vụ dịch tài liệu cá nhân miễn phí trong phạm vi quy định. Các giấy tờ như khai sinh, kết hôn, bằng cấp hoặc tài liệu cá nhân khác thường rất cần khi ghi danh học, xin việc, làm hồ sơ dịch vụ hoặc xử lý thủ tục gia đình.

Ảnh minh họa: Học tiếng Anh để hòa nhập

Checklist ngắn cho người chuẩn bị hoặc mới định cư tại Úc

• Trước khi bay: lưu thông tin visa, kiểm tra điều kiện qua VEVO, chuẩn bị bản dịch giấy tờ cần thiết, tìm hiểu nơi ở ban đầu.
• Khi mới đến: mở tài khoản ngân hàng, đăng ký Medicare nếu đủ điều kiện, xin TFN, kiểm tra khả năng đăng ký Centrelink.
• Giai đoạn ổn định: tìm GP, ghi danh trường cho con, làm quen phương tiện công cộng, siêu thị, thư viện và dịch vụ gần nhà.
• Trong quá trình hòa nhập: học tiếng Anh qua AMEP nếu đủ điều kiện, tìm việc hoặc học nghề, kết nối cộng đồng và sử dụng dịch vụ thông dịch khi cần.
• Khi gặp khó khăn: tìm đến các chương trình hỗ trợ định cư như HSP, SETS hoặc các tổ chức cộng đồng được tài trợ.

Lời kết

Định cư tại Úc không chỉ là chuyện có visa, mà còn là quá trình học cách sống, làm việc và hòa nhập trong một hệ thống mới. Nếu biết tận dụng nguồn thông tin chính thức từ Bộ Nội vụ Úc, kiểm tra kỹ điều kiện visa, hoàn thành các thủ tục thiết yếu và chủ động kết nối cộng đồng, hành trình ổn định cuộc sống sẽ bớt áp lực hơn rất nhiều.

Điều quan trọng là hãy đi từng bước. Bạn không cần phải hoàn thành mọi việc trong một ngày, nhưng nên có kế hoạch rõ ràng, lưu lại các nguồn chính thức và hỏi đúng nơi khi cần hỗ trợ. Với sự chuẩn bị tốt, người mới định cư hoàn toàn có thể xây dựng một cuộc sống vững vàng, an toàn và nhiều cơ hội tại Úc.