Úc siết chặt visa du học khiến nhiều du học sinh và gia đình bấp bênh

Những thay đổi liên tiếp trong chính sách visa du học Úc đang khiến không ít sinh viên quốc tế và gia đình rơi vào tình thế khó quyết định. Bên cạnh áp lực chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ hơn, người học còn phải tính toán học phí, chi phí sinh hoạt, khả năng đưa người thân đi cùng và cơ hội ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, giữa lượng thông tin dày đặc trên mạng xã hội, điều quan trọng nhất là phân biệt quy định đã có hiệu lực với đề xuất chính trị chưa trở thành luật.

Xu hướng siết visa không xuất hiện riêng lẻ. Sau khi biên giới mở cửa trở lại, lượng người nhập cư ròng vào Úc tăng mạnh, trong đó có sinh viên quốc tế và người lao động tạm thời. Chính phủ Úc cho rằng cần tăng tính liêm chính của hệ thống giáo dục, hạn chế tình trạng sử dụng visa sinh viên chủ yếu để làm việc và ngăn việc liên tục chuyển đổi giữa các visa tạm trú nhằm kéo dài thời gian ở lại.

Những thay đổi visa du học Úc đã được xác nhận

Từ ngày 23/3/2024, yêu cầu Genuine Student, thường được gọi là GS, thay thế Genuine Temporary Entrant. Người xin visa sinh viên cần giải thích rõ hoàn cảnh cá nhân, lý do chọn khóa học và cơ sở giáo dục, hiểu biết về chương trình, giá trị của khóa học đối với nghề nghiệp tương lai cũng như lịch sử học tập, việc làm và di trú.

Yêu cầu GS không đồng nghĩa sinh viên bị cấm nghĩ đến khả năng định cư trong tương lai. Dù vậy, mục đích chính tại thời điểm nộp hồ sơ vẫn phải là học tập thực chất. Một lộ trình thiếu hợp lý, chẳng hạn học xuống cấp độ thấp hơn hoặc đổi sang ngành không liên quan mà không có giải thích thuyết phục, có thể khiến hồ sơ bị xem xét kỹ hơn.

Cũng từ ngày 23/3/2024, tiêu chuẩn tiếng Anh đối với nhiều hồ sơ được nâng lên. Mức điểm cụ thể phụ thuộc loại chương trình, bài thi và việc người học có tham gia khóa tiếng Anh hoặc chương trình dự bị hay không. Đương đơn nên kiểm tra yêu cầu hiện hành trên trang visa sinh viên subclass 500 của Bộ Nội vụ Úc, thay vì chỉ dựa vào thông tin truyền miệng.

Yêu cầu về năng lực tài chính cũng được điều chỉnh để phản ánh chi phí sinh hoạt thực tế. Bộ Nội vụ có thể xem xét học phí, chi phí đi lại, sinh hoạt phí của đương đơn và chi phí dành cho người phụ thuộc. Việc có đủ số dư trong tài khoản chưa chắc đã bảo đảm visa được cấp, bởi nguồn hình thành tiền, khả năng tiếp cận khoản tiền và tính hợp lý của hồ sơ đều có thể được đánh giá.

Ảnh minh họa: Du học sinh chuẩn bị hồ sơ và kế hoạch tài chính

Hạn chế chuyển sang visa sinh viên khi đang ở Úc

Từ ngày 1/7/2024, người giữ một số loại visa không còn được nộp đơn xin visa sinh viên subclass 500 khi đang ở Úc. Danh sách được công bố có visa du lịch subclass 600, Electronic Travel Authority subclass 601, eVisitor subclass 651, Temporary Graduate visa subclass 485 và một số loại visa khác.

Điểm cần lưu ý là quy định này áp dụng cho một danh sách visa cụ thể, không nên diễn giải thành việc mọi người giữ visa tạm trú đều bị cấm nộp hồ sơ sinh viên trong nước Úc. Trong một số trường hợp, đương đơn có thể phải rời Úc và nộp hồ sơ từ nước ngoài, đồng thời vẫn phải đáp ứng toàn bộ điều kiện của visa sinh viên.

Nội dung ban đầu đề cập các biện pháp có hiệu lực từ ngày 2/10 nhưng không nêu rõ năm, bao gồm hạn chế người phụ thuộc và xây dựng luồng chuyển đổi dành cho sinh viên muốn đổi trường. Vì thiếu năm áp dụng và căn cứ pháp lý cụ thể, người đọc không nên tự động xem đây là quy định hiện hành áp dụng cho mọi hồ sơ.

Khung visa sinh viên truyền thống cho phép khai báo một số thành viên thuộc đơn vị gia đình, nhưng điều kiện đi cùng hoặc nộp theo diện subsequent entrant tùy thuộc từng trường hợp. Người thân không đi cùng ngay từ đầu thường vẫn cần được khai báo đúng trong hồ sơ ban đầu. Trước khi đưa ra quyết định, gia đình nên kiểm tra thông tin trên Bộ Nội vụ Úc và văn bản tại Federal Register of Legislation theo đúng ngày nộp đơn.

Đề xuất của phe đối lập chưa phải luật hiện hành

Bên cạnh các cải cách đã có hiệu lực, những đề xuất di trú của Liên đảng Tự do–Quốc gia cũng tạo ra tâm lý lo lắng. Các đề xuất được nhắc tới gồm giảm lượng di dân ròng xuống 100.000 người mỗi năm trong hai năm, giới hạn số sinh viên quốc tế nhập học mới ở mức 240.000 người và bãi bỏ phần lớn visa tốt nghiệp tạm thời subclass 485.

Đây là những đề xuất chính trị, không tự động làm thay đổi quyền lợi của người đang giữ visa. Một cam kết chỉ trở thành chính sách áp dụng khi được ban hành đúng thẩm quyền, có ngày hiệu lực, điều khoản chuyển tiếp và hướng dẫn chính thức. Ngoài ra, lượng di dân ròng không đồng nghĩa với số visa được cấp, bởi đây là chỉ số thống kê chịu ảnh hưởng của cả số người đến và số người rời Úc.

Visa tốt nghiệp tạm thời subclass 485 hiện vẫn tồn tại, dù đã bị thu hẹp từ ngày 1/7/2024. Những thay đổi đáng chú ý liên quan đến độ tuổi tối đa thông thường, tiêu chuẩn tiếng Anh, cách tổ chức các luồng visa và thời gian lưu trú theo trình độ. Vì vậy, nói visa 485 đã bị bãi bỏ phần lớn như một thực tế đang áp dụng có thể gây hiểu lầm.

Gia đình chịu áp lực tài chính và nguy cơ chia cắt

Theo ông Mukesh Dhamala, người có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục quốc tế, tỷ lệ từ chối visa gia tăng có thể ảnh hưởng nặng nề đến những gia đình đã dành phần lớn tiền tiết kiệm cho việc du học. Câu hỏi của phụ huynh hiện không chỉ xoay quanh chất lượng khóa học mà còn là khả năng vợ chồng đi cùng nhau và tính hợp lý về tài chính của toàn bộ kế hoạch.

Chi phí du học không dừng ở học phí. Gia đình còn phải dự trù phí visa, bảo hiểm y tế OSHC, vé máy bay, tiền đặt cọc nhà, tiền thuê, sinh hoạt phí, khám sức khỏe, dịch thuật và rủi ro tỷ giá. Nếu có con đi cùng, chi phí học phổ thông cũng cần được tính đến.

Người học không nên xây dựng ngân sách dựa trên giả định chắc chắn tìm được việc. Quyền làm việc của sinh viên bị giới hạn trong thời gian khóa học diễn ra, trong khi số giờ làm thực tế và thu nhập không được bảo đảm. Bạn đọc có thể tham khảo chuyên mục việc làm tại Úc để hiểu thêm về thị trường, nhưng việc làm thêm chỉ nên là nguồn hỗ trợ chứ không phải nền tảng chính để trả học phí.

Đại lý tuyển sinh và rủi ro chuyển trường vì hoa hồng

TEQSA và ASQA từng cảnh báo các cơ sở đào tạo về những thỏa thuận có dấu hiệu lách lệnh cấm hoa hồng đối với việc chuyển trường của du học sinh trong nước. Một số đại lý có thể hướng sinh viên sang trường trả hoa hồng cao hơn thay vì đặt lợi ích học tập của người học lên trước.

Ông Dhamala ủng hộ việc xử lý hành vi trục lợi nhưng cho rằng hệ thống cũng phải bảo vệ những sinh viên trở thành nạn nhân của đơn vị tư vấn kém chất lượng. Các trường cần quản lý mạng lưới đại lý, kiểm soát nội dung quảng cáo, ngăn cam kết sai về visa hoặc thường trú và đánh giá hồ sơ dựa trên năng lực học tập thực tế.

Sinh viên nên kiểm tra trường và khóa học trên CRICOS, đọc kỹ chính sách hoàn học phí, lưu bản sao mọi tài liệu và không để đại lý nộp thông tin mình chưa đọc. Nếu cần tư vấn di trú có thu phí, hãy kiểm tra người tư vấn trên danh sách đăng ký của OMARA. Các dịch vụ liên quan cũng có thể được tìm hiểu tại mục du học và di trú tại Úc, nhưng người dùng vẫn cần tự xác minh tư cách hành nghề.

Du học sinh nên làm gì trước khi nộp hồ sơ?

• Kiểm tra nguồn chính thức: Đối chiếu điều kiện visa trên website Bộ Nội vụ Úc theo đúng ngày dự kiến nộp hồ sơ.
• Chuẩn bị GS trung thực: Trình bày hoàn cảnh, lựa chọn khóa học và mục tiêu nghề nghiệp bằng thông tin cá nhân thực tế, không sao chép bài mẫu.
• Chứng minh nguồn tiền: Làm rõ lịch sử tích lũy, nguồn thu nhập và khả năng sử dụng khoản tiền phục vụ việc học.
• Khai báo người thân đầy đủ: Không bỏ sót thành viên gia đình chỉ vì họ chưa dự định đi cùng trong giai đoạn đầu.
• Lập ngân sách thận trọng: Chuẩn bị phương án không phụ thuộc vào thu nhập từ việc làm thêm.
• Kiểm tra đại lý: Không tin lời quảng cáo “bao đậu visa”, “bao việc làm” hoặc “bao thường trú”.
• Chuẩn bị phương án dự phòng: Tính đến khả năng hồ sơ kéo dài, visa bị từ chối hoặc người thân không được cấp visa cùng lúc.

Để trao đổi kinh nghiệm thực tế, du học sinh có thể tham gia nhóm Du học sinh Việt Nam ở Úc. Tuy nhiên, nội dung trong cộng đồng chỉ nên được xem là thông tin tham khảo, không thay thế hướng dẫn của cơ quan chức năng hoặc tư vấn pháp lý phù hợp.

Cần bình tĩnh trước thông tin thay đổi chính sách

Úc thực sự đang siết hệ thống du học, tăng yêu cầu đối với hồ sơ sinh viên và thu hẹp một số quyền lợi sau tốt nghiệp. Điều này có thể khiến kế hoạch học tập tốn kém hơn và đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn. Dù vậy, không nên suy diễn rằng mọi đề xuất chính trị đã trở thành luật hoặc tất cả sinh viên đều bị cấm đưa người thân sang Úc.

Mỗi hồ sơ phụ thuộc vào loại visa hiện tại, cấp học, lịch sử cá nhân, nguồn tài chính và tình trạng người phụ thuộc. Trước khi đóng học phí, vay tiền hoặc ký hợp đồng với đại lý, gia đình nên xác minh quy định mới nhất từ cơ quan chính thức. Cách tiếp cận thận trọng không chỉ giúp giảm rủi ro visa mà còn bảo vệ kế hoạch tài chính và tương lai học tập lâu dài.

Nguồn tham khảo: Independent Australia, Bộ Nội vụ Úc, TEQSA, ASQA và Federal Register of Legislation.