South Australia ban hành luật mới chống deepfake, phạt tù tới 4 năm.

Cộng đồng người Việt tại Úc chắc hẳn không còn xa lạ với thuật ngữ 'deepfake' - một công nghệ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra các video, hình ảnh giả mạo trông y như thật. Gần đây, tiểu bang South Australia đã có một bước đi quyết liệt, trở thành nơi đi đầu cả nước trong việc ban hành luật mới nhằm chống lại vấn nạn này. Các hình phạt nặng tay đã chính thức có hiệu lực, nhắm vào những ai tạo ra hoặc phổ biến các sản phẩm deepfake gây tổn hại và khiêu dâm trên mạng.

Đây là một động thái mạnh mẽ để bảo vệ người dân khỏi những tác hại tiềm tàng của công nghệ AI đang phát triển như vũ bão, đặc biệt là việc dùng AI để tạo ra những hình ảnh xâm phạm, làm bẽ mặt hoặc hạ thấp nhân phẩm người khác.

Nam Úc tiên phong với luật chống deepfake nghiêm khắc

Theo đạo luật mới, bất kỳ ai bị kết tội tạo hoặc phổ biến nội dung deepfake có hại sẽ phải đối mặt với các hình phạt vô cùng nghiêm khắc. Cụ thể, mức phạt có thể lên tới 20.000 đô la Úc hoặc án tù 4 năm. Đây được xem là một trong những chế tài mạnh nhất từng được áp dụng tại Úc cho loại tội phạm này. Không chỉ dừng lại ở đó, tòa án còn có quyền ra lệnh tịch thu các thiết bị đã được sử dụng để tạo ra những sản phẩm vi phạm, như máy tính, điện thoại, hay ổ cứng.

Một điểm đáng chú ý của luật này là nó có hiệu lực hồi tố. Điều này có nghĩa là, ngay cả khi những hình ảnh deepfake được tạo ra trước ngày luật có hiệu lực, những cá nhân phát tán chúng từ thời điểm này trở đi vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định mới. Tổng chưởng lý Kyam Maher nhấn mạnh về mức độ nghiêm trọng của vấn nạn: "Hơn 90% các sản phẩm deepfake là nội dung khiêu dâm không có sự đồng thuận, và 99% nạn nhân là phụ nữ và trẻ em gái."

Bối cảnh bùng nổ deepfake tại Úc và toàn cầu

Việc South Australia ban hành luật mới không phải là một phản ứng thái quá, mà là một hành động cấp thiết trước sự bùng nổ của deepfake. Theo thống kê, số lượng video deepfake khiêu dâm đã tăng vọt 550% kể từ năm 2019. Một số liệu khác tại Úc còn cho thấy tốc độ sản xuất deepfake đã tăng hơn 1.530% chỉ trong một năm gần đây.

Deepfake khiêu dâm đang trở thành một vấn nạn xã hội nghiêm trọng ở Úc, gây ra những tổn thương sâu sắc về tâm lý và danh dự cho các nạn nhân. Phần lớn trong số họ (khoảng 80%) là phụ nữ. Các công cụ 'nudify' sử dụng AI để tạo ảnh khoả thân giả từ ảnh thật cũng ngày càng phổ biến, khiến chính phủ liên bang phải lên kế hoạch chặn hoàn toàn các công cụ này. Đã có những vụ việc bị đưa ra toà và xử lý nghiêm, như trường hợp một cá nhân bị phạt hơn 3 tỷ đồng vì đăng tải video deepfake khiêu dâm.

Ảnh minh họa: Công nghệ deepfake có thể hoán đổi khuôn mặt một cách đáng sợ

Vấn nạn này không chỉ giới hạn ở Úc. Trên toàn cầu, chỉ trong 3 tháng đầu năm 2025, các vụ lừa đảo bằng deepfake đã gây thiệt hại hơn 200 triệu USD. Các trang web chuyên về deepfake khiêu dâm cũng liên tục đối mặt với sức ép đóng cửa hoặc cấm vận từ các cơ quan chức năng.

Không chỉ phạt nặng, giáo dục cũng là chìa khóa

Nhận thấy rằng chỉ trừng phạt thôi là chưa đủ, luật mới của South Australia còn bao gồm các điều khoản về sáng kiến giáo dục. Đây là một cách tiếp cận toàn diện, nhằm trang bị cho thế hệ trẻ những công cụ cần thiết để tự bảo vệ mình trong thế giới số. Bộ trưởng Giáo dục Blair Boyer cho biết: "Trách nhiệm của chúng ta là chuẩn bị cho những người trẻ này bước vào thế giới việc làm, nơi họ cần có sự hiểu biết vững chắc về cách sử dụng công nghệ một cách hiệu quả."

Các trường học hiện đang triển khai các bài học về phân tích hình ảnh, giúp học sinh phân biệt giữa nội dung thật và nội dung đã bị thao túng. Chương trình giảng dạy sẽ liên tục được điều chỉnh để giúp các em hiểu rõ cả mặt lợi và mặt hại của công nghệ AI. Một học sinh lớp 11 chia sẻ: "Chúng ta đang tiến sâu hơn vào một kỷ nguyên mà AI phổ biến hơn bao giờ hết và chúng ta không thể lùi bước. Chúng ta cần trang bị cho học sinh các kỹ năng để đối mặt với nó, chứ không phải bảo họ sợ hãi nó." Đây cũng là một phần chia sẻ kinh nghiệm quan trọng để cộng đồng cùng nâng cao nhận thức.

Phản ứng toàn nước Úc và những thách thức phía trước

Hành động của South Australia đang tạo ra một làn sóng ảnh hưởng trên toàn quốc. Bang New South Wales cũng đã đề xuất luật hình sự hóa hành vi tạo và chia sẻ hình ảnh nhạy cảm bằng deepfake. Ở cấp độ liên bang, chính phủ cũng đang xem xét các dự luật mạnh tay hơn, bao gồm cả việc cấm trẻ em dưới 16 tuổi truy cập mạng xã hội, một phần cũng vì những rủi ro từ deepfake và AI. Các tin tức - sự kiện này cho thấy sự quan tâm sâu sắc của chính quyền. Một số ủy ban của Quốc hội Úc đã khuyến nghị nên gắn nhãn nhận diện AI cho các video, quảng cáo deepfake liên quan đến chính trị, nhằm xây dựng một khung pháp lý chặt chẽ hơn trước các cuộc bầu cử.

Tuy nhiên, thách thức trong việc thực thi vẫn còn rất lớn. Công nghệ deepfake phát triển quá nhanh và ngày càng dễ tiếp cận, khiến việc phát hiện, kiểm chứng và truy vết nguồn gốc trở nên vô cùng khó khăn. Nó đòi hỏi sự chung tay của không chỉ chính quyền, mà còn của các nền tảng công nghệ, các tổ chức xã hội và chính mỗi người dân. Các bạn trẻ, đặc biệt là các bạn trong cộng đồng du học tại Úc, cần đặc biệt cẩn trọng với các nội dung trên mạng xã hội.

Tóm lại, luật mới của South Australia là một phản ứng cấp thiết và mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm bảo vệ người dân trước mặt tối của công nghệ. Đây là một tín hiệu quan trọng, cho thấy Úc đang nghiêm túc trong việc xây dựng một môi trường số an toàn hơn cho tất cả mọi người.