One Nation đề xuất cắt giảm 90% lượng người tị nạn đến Australia
One Nation đề xuất giảm chỉ tiêu nhân đạo của Australia từ 20.000 xuống 2.000 suất mỗi năm, đồng thời chấm dứt các diện thị thực thường trú dành cho cha mẹ. Đảng này tuyên bố kế hoạch có thể tiết kiệm hơn 140 tỷ AUD trong 10 năm, nhưng dữ liệu hiện có chưa đủ để kiểm chứng độc lập. Đề xuất vấp phải phản đối từ Labor, Greens và các tổ chức hỗ trợ người xin tị nạn.
One Nation đã đưa vấn đề nhập cư trở lại tâm điểm tranh luận khi đề xuất giảm mạnh quy mô Chương trình Nhân đạo của Australia. Theo kế hoạch được công bố, số suất tiếp nhận hằng năm sẽ giảm từ 20.000 xuống còn 2.000, tương đương mức cắt giảm 90%. Đảng này cũng muốn chấm dứt các diện thị thực thường trú dành cho cha mẹ và áp dụng cách tiếp cận cứng rắn hơn đối với người đến từ một số quốc gia có mức cảnh báo an ninh cao.
Đề xuất do lãnh đạo One Nation Pauline Hanson công bố đã nhanh chóng nhận nhiều phản ứng trái chiều. Trong khi One Nation nhấn mạnh áp lực lên ngân sách, bệnh viện và nhà ở, các đối thủ chính trị cùng tổ chức hỗ trợ người xin tị nạn cho rằng chính sách có nguy cơ gây chia rẽ và biến những người dễ bị tổn thương thành đối tượng bị quy trách nhiệm cho cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt.
One Nation muốn thay đổi những gì?
Nội dung chính trong kế hoạch là giảm Chương trình Nhân đạo của Australia từ 20.000 xuống 2.000 suất mỗi năm. Nếu chỉ xét hai con số này, mức giảm là 18.000 suất, tương đương 90%. Trong thời gian 10 năm, chênh lệch tối đa theo hạn ngạch có thể đạt 180.000 suất, với điều kiện chương trình được sử dụng hết chỉ tiêu mỗi năm.
Tuy nhiên, “chỉ tiêu nhân đạo” không đồng nghĩa với toàn bộ hoạt động nhập cư vào Australia. Chương trình này dành cho người tị nạn và những người có nhu cầu bảo vệ, trong khi hệ thống di trú còn có nhiều dòng thị thực khác như tay nghề, gia đình, du học và tạm trú. Người đọc có thể theo dõi thêm các thông tin liên quan tại chuyên mục định cư Úc.
- Chỉ tiêu nhân đạo: Giảm từ 20.000 xuống 2.000 suất mỗi năm.
- Thị thực cha mẹ: Chấm dứt các diện thường trú và ưu tiên hình thức tạm trú hoặc do gia đình bảo trợ.
- Kiểm soát theo quốc gia: Hạn chế người đến từ các nước thuộc danh sách khuyến cáo “Do not travel” của Chính phủ Australia.
- Mục tiêu tài khóa: One Nation tuyên bố kế hoạch có thể tiết kiệm hơn 140 tỷ AUD trong 10 năm.

Ảnh minh họa: Chính sách người tị nạn đang gây tranh luận tại Australia
Con số tiết kiệm 140 tỷ AUD chưa được kiểm chứng
Pauline Hanson cho rằng chi phí tài khóa liên quan đến một người nhập cư nhân đạo có thể lên tới khoảng 523.000 AUD trong cả vòng đời. One Nation nói con số này được điều chỉnh theo lạm phát từ mô hình của Bộ Ngân khố Australia. Mô hình được nhắc đến trước đó đưa ra mức khoảng 400.000 AUD và cho rằng phần lớn tác động thuộc về ngân sách liên bang.
Điểm quan trọng là tác động tài khóa trong cả vòng đời không phải chi phí phát sinh mỗi năm và cũng không phải khoản tiền chính phủ phải chi ngay khi một người đến Australia. Các mô hình dạng này thường xem xét chênh lệch dự kiến giữa nguồn thu thuế và chi tiêu công trong nhiều thập niên, bao gồm y tế, giáo dục, phúc lợi, chăm sóc người cao tuổi và các dịch vụ khác.
Nếu lấy mức giảm 18.000 suất mỗi năm trong 10 năm, số suất chênh lệch là 180.000. Nhân con số này với 523.000 AUD sẽ cho kết quả khoảng 94,14 tỷ AUD, thấp hơn đáng kể so với tuyên bố 140 tỷ AUD. Ngay cả phép tính này cũng không thể được gọi là khoản tiết kiệm ngân sách trong 10 năm, bởi 523.000 AUD được mô tả là tác động trong toàn bộ vòng đời.
Có khả năng ước tính của One Nation bao gồm cả khoản tiết kiệm từ việc chấm dứt thị thực thường trú dành cho cha mẹ. Dù vậy, đảng chưa cung cấp đầy đủ bảng tính, tỷ lệ chiết khấu, giả định lạm phát, số lượng thị thực bị ảnh hưởng và phần doanh thu thuế có thể mất đi. Vì thế, cách diễn đạt chính xác là One Nation tuyên bố kế hoạch tiết kiệm hơn 140 tỷ AUD, nhưng con số này chưa thể được kiểm chứng độc lập từ thông tin đã công bố.
Tranh cãi về phép so sánh với OECD
One Nation cho rằng dù giảm xuống 2.000 suất, Australia vẫn tiếp nhận người tị nạn trên mức trung bình của OECD nếu tính theo đầu người. Phép so sánh này cần được hiểu trong đúng phạm vi dữ liệu.
Australia và Canada thường có thứ hạng cao trong số người được tái định cư thông qua các chương trình chính thức. Trong khi đó, nhiều quốc gia như Đức và Mỹ tiếp nhận số lượng lớn người xin tị nạn tự đến biên giới, nộp đơn sau khi nhập cảnh hoặc được bảo vệ theo các cơ chế khác. Nếu chỉ tính hồ sơ tái định cư qua một quy trình hẹp, đóng góp của những quốc gia này có thể thấp hơn thực tế.
Do đó, tuyên bố Australia vẫn trên trung bình OECD có thể đúng với một tập dữ liệu cụ thể về tái định cư, nhưng chưa đủ để kết luận rằng Australia tiếp tục đóng góp trên mức trung bình vào toàn bộ hoạt động bảo vệ người tị nạn. Một phép so sánh đầy đủ cần xem xét số người tái định cư, đơn xin tị nạn, số người được công nhận quy chế bảo vệ và tổng số người tị nạn tính theo dân số hoặc quy mô nền kinh tế.
Các đảng phản ứng ra sao?
Ngoại trưởng Penny Wong cáo buộc One Nation tìm cách chia rẽ cộng đồng và đặt câu hỏi về cơ sở của phép so sánh với OECD. Bà cho rằng mức 20.000 suất mỗi năm là sự cân bằng phù hợp trong bối cảnh số người phải di dời trên thế giới đang ở mức rất cao.
Theo nội dung chính sách được nêu, Labor muốn giữ chỉ tiêu ở mức 20.000 suất mỗi năm, trong khi Coalition cam kết giảm một nửa xuống còn 10.000. Lãnh đạo đối lập Angus Taylor bảo vệ chủ trương của Coalition, nhưng đồng thời thừa nhận nhiều người tị nạn đã có đóng góp đáng kể cho Australia.
Lãnh đạo Greens David Shoebridge chỉ trích One Nation cùng hai đảng lớn đang tham gia một cuộc cạnh tranh theo hướng siết chặt chính sách tị nạn. Trung tâm Hỗ trợ Người xin tị nạn cũng cho rằng việc giảm chương trình nhân đạo không tự động giúp người dân Australia giàu hơn hoặc an toàn hơn.
Độc giả muốn cập nhật những diễn biến chính trị và xã hội liên quan có thể theo dõi chuyên mục tin tức và sự kiện hoặc tham gia cộng đồng Người Việt Tại Úc để trao đổi thông tin.
Đề xuất về thị thực cha mẹ có ý nghĩa gì?
Australia hiện có nhiều dòng thị thực cha mẹ, bao gồm diện thường trú có đóng góp, không đóng góp và các diện dành cho cha mẹ cao tuổi. Ngoài ra còn có thị thực tạm trú do con cái tại Australia bảo trợ. Các diện thường trú thường có thời gian chờ dài do số hồ sơ lớn và chỉ tiêu hằng năm hạn chế.
Pauline Hanson nói One Nation không cấm cha mẹ của người nhập cư đến Australia. Theo đề xuất, họ có thể đến bằng thị thực tạm thời hoặc được gia đình bảo trợ, thay vì để người nộp thuế gánh chi phí dài hạn. Cách tiếp cận này có thể giảm một phần nghĩa vụ ngân sách, nhưng cũng khiến việc đoàn tụ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng tài chính của từng gia đình.
Chính sách còn có thể ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của Australia đối với người nhập cư tay nghề. Khi lựa chọn nơi định cư lâu dài, nhiều lao động cân nhắc khả năng đón cha mẹ sang sống cùng, hỗ trợ chăm sóc trẻ em hoặc đoàn tụ gia đình. Vì vậy, vấn đề không chỉ nằm ở chi phí y tế và phúc lợi mà còn liên quan đến cạnh tranh nhân lực, năng suất lao động và công bằng giữa các gia đình.
Danh sách “Do not travel” không phải danh sách cấm nhập cảnh
Một nội dung khác gây tranh luận là đề xuất hạn chế người đến từ các quốc gia thuộc danh sách “Do not travel”, trong đó bài viết nêu Iran, Lebanon, Syria và Somalia. Đây vốn là danh sách khuyến cáo dành cho công dân Australia khi đi nước ngoài, không phải danh sách quốc gia có công dân mặc nhiên bị cấm nhập cảnh.
Cảnh báo có thể được ban hành do chiến tranh, khủng bố, bắt cóc, bất ổn chính trị hoặc khả năng hỗ trợ lãnh sự hạn chế. Trong nhiều trường hợp, người đến từ những quốc gia nguy hiểm lại là nhóm có nhu cầu bảo vệ chính đáng nhất. Quốc tịch cũng không tự động chứng minh một cá nhân gây rủi ro an ninh.
Australia có thể quyết định quy mô chương trình tái định cư tự nguyện, nhưng vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ pháp lý đối với người xin bảo vệ thuộc thẩm quyền của mình. Trong đó có nguyên tắc không đưa một người trở lại nơi họ có nguy cơ bị đàn áp, tra tấn hoặc đối xử vô nhân đạo.
Tác động đến nhà ở và bệnh viện cần được đánh giá thận trọng
One Nation liên hệ việc giảm chỉ tiêu nhân đạo với áp lực lên nhà ở, bệnh viện và ngân sách. Tuy nhiên, chưa có đủ dữ liệu trong đề xuất để kết luận việc giảm 18.000 suất mỗi năm sẽ tạo ra thay đổi đáng kể đối với giá nhà, tiền thuê hoặc thời gian chờ tại bệnh viện trên phạm vi toàn quốc.
Muốn đánh giá tác động, cần xem xét nơi người tị nạn định cư, quy mô hộ gia đình, nguồn cung nhà mới, năng lực bệnh viện của từng bang và tỷ lệ của chương trình nhân đạo trong tổng mức tăng dân số. Người nhập cư nhân đạo cũng làm việc, đóng thuế, tiêu dùng và thành lập doanh nghiệp. Kết quả việc làm của thế hệ đầu có thể thấp trong giai đoạn đầu, nhưng đóng góp dài hạn của họ và con cái cần được tính đến.
Thông tin về nhà ở tại từng khu vực có thể được tham khảo tại mục nhà đất tại Úc, dù biến động thị trường còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác như lãi suất, quy hoạch, xây dựng và đầu tư hạ tầng.
Điều gì cần được làm rõ?
Để công chúng có thể đánh giá đầy đủ, One Nation cần công bố bản chính sách chi tiết và phương pháp tạo ra con số 140 tỷ AUD. Các thông tin cần thiết gồm số thị thực cha mẹ bị ảnh hưởng, dự báo dòng tiền trong 10 năm, giả định việc làm và thuế, tỷ lệ chiết khấu, phạm vi lệnh hạn chế theo quốc gia và cách xử lý nghĩa vụ bảo vệ quốc tế.
Đề xuất giảm từ 20.000 xuống 2.000 suất là một thay đổi rất lớn đối với vai trò nhân đạo của Australia. Tuy nhiên, tranh luận nên dựa trên dữ liệu rõ ràng, đồng thời phân biệt giữa chi phí hằng năm, tác động tài khóa vòng đời và áp lực thực tế lên dịch vụ công. Cho đến khi có tài liệu đầy đủ hơn, các con số tài khóa của One Nation nên được xem là tuyên bố chính trị chưa được kiểm chứng độc lập.
Bài viết có thể bạn quan tâm
- Australia điều chỉnh chính sách Working Holiday, tăng chỉ tiêu visa năm thứ ba lên 25.000 suất
- Lộ tin nhắn bóc trần thủ đoạn trục lợi 450.000 đô la quỹ NDIS của Richard Kennedy
- Australia: Woolworths xác nhận hoàn tiền sau sự cố thẻ quà tặng điện tử bị sử dụng trái phép
- Australia: Hiệp hội Y khoa cảnh báo tình trạng kháng kháng sinh gia tăng, đe dọa hiệu quả điều trị y tế
- Australia: Phí bảo hiểm nhà ở tăng hơn 50% trong 5 năm, nhiều gia đình đối mặt nguy cơ phải bỏ bảo hiểm
- Melbourne đề xuất xây dựng Little India trị giá 1,2 triệu AUD
- Australia: Người thuê nhà đối mặt nguy cơ tăng tiền thuê trong năm 2027, gần 3 triệu hộ gia đình chịu áp lực
- Kẻ đột nhập nhà bị đâm chết làm dấy lên tranh cãi về luật tự vệ tại Victoria
- Người mua nhà lần đầu gặp khó tại 35 vùng ngoại ô bang Victoria
- Chính phủ Albanese thúc đẩy kế hoạch giữ lại khí đốt phục vụ thị trường trong nước, kỳ vọng giảm áp lực hóa đơn năng lượng
