NSW kêu gọi chính phủ liên bang xem xét lại ưu đãi thuế 23 tỷ USD

Cộng đồng người Việt tại Úc, cũng như bao người dân khác, đều mang trong mình giấc mơ an cư lạc nghiệp. Tuy nhiên, giấc mơ sở hữu một mái nhà ngày càng trở nên xa vời trước cơn bão giá bất động sản. Mới đây, một động thái đáng chú ý từ chính phủ New South Wales đã làm dấy lên hy vọng về một sự thay đổi, khi họ chính thức kêu gọi chính phủ liên bang xem xét lại một chính sách thuế đã tồn tại hơn hai thập kỷ, vốn được cho là một trong những nguyên nhân chính đẩy thị trường bất động sản Úc vào tình thế khó khăn hiện nay.

Trong một đệ trình gửi lên ủy ban Thượng viện, Bộ Tài chính NSW đã mạnh mẽ đề nghị xem xét lại, giảm bớt hoặc loại bỏ hoàn toàn chính sách giảm 50% thuế lợi tức vốn (Capital Gains Tax - CGT discount). Lập luận của họ rất rõ ràng: chính sách này đang gây tổn hại đến khả năng chi trả nhà ở, làm giảm tỷ lệ sở hữu nhà và tạo ra sự bất công sâu sắc trên thị trường.

Ưu đãi thuế lợi tức vốn (CGT) là gì và tại sao nó lại gây tranh cãi?

Được chính phủ của Thủ tướng John Howard giới thiệu vào năm 1999, ưu đãi thuế CGT cho phép các nhà đầu tư được giảm 50% tiền thuế phải đóng trên lợi nhuận thu được từ các tài sản (như nhà đất, cổ phiếu) nắm giữ trên 12 tháng. Mục đích ban đầu của chính sách này là để khuyến khích các hoạt động đầu tư dài hạn, tạo sự ổn định cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, sau hơn 20 năm, mặt trái của chính sách này ngày càng lộ rõ. Thay vì chỉ đơn thuần khuyến khích đầu tư, nó đã vô tình biến nhà đất tại Úc thành một kênh đầu cơ hấp dẫn. Các nhà đầu tư, được hưởng lợi từ việc chỉ phải đóng một nửa tiền thuế, đã ồ ạt đổ tiền vào bất động sản, tạo ra một nhu cầu khổng lồ và đẩy giá nhà lên cao đến mức chóng mặt.

Bộ Tài chính NSW nhận định: “Mặc dù nhằm mục đích khuyến khích đầu tư dài hạn, việc giảm giá đã góp phần làm tăng nhu cầu của nhà đầu tư đối với bất động sản, gây áp lực tăng giá nhà và làm trầm trọng thêm những thách thức về khả năng chi trả”.

Ảnh minh họa: Giấc mơ sở hữu nhà ngày càng xa vời với nhiều người dân Úc.

Những con số biết nói về sự bất bình đẳng

Hệ quả trực tiếp của chính sách này là tỷ lệ sở hữu nhà ở trên toàn nước Úc đã sụt giảm đáng kể. Dữ liệu từ Cục Thống kê Úc (ABS) cho thấy tỷ lệ này đã giảm từ 71% trong giai đoạn 1999-2000 xuống chỉ còn 66% vào năm 2019-2020. Điều này có nghĩa là ngày càng có ít người Úc có thể sở hữu ngôi nhà của chính mình.

Sự chênh lệch còn được thể hiện rõ nét qua các con số cho vay từ ngân hàng:

• Năm 1994: Các ngân hàng cho nhà đầu tư vay 13 tỷ USD, trong khi người mua nhà lần đầu vay 10 tỷ USD.
• Năm ngoái: Con số cho nhà đầu tư vay đã tăng vọt lên 139 tỷ USD, cao hơn gấp đôi so với 64 tỷ USD cho người mua nhà lần đầu.

Những con số này vẽ nên một bức tranh đáng báo động: thị trường đang nghiêng hẳn về phía các nhà đầu tư, trong khi những người thực sự có nhu cầu ở, đặc biệt là các gia đình trẻ và người mua nhà lần đầu, lại bị đẩy ra ngoài cuộc chơi.

Ai là người hưởng lợi nhiều nhất?

Theo Bộ Tài chính NSW, không có gì ngạc nhiên khi những người có thu nhập cao là đối tượng được hưởng lợi nhiều nhất từ ưu đãi thuế CGT. Chính sách này thực chất đang trợ cấp cho những nhà đầu tư giàu có, giúp họ tích lũy thêm tài sản, trong khi lại tạo ra rào cản cho những người có thu nhập trung bình và thấp.

“Quy mô của sự nhượng bộ, sự tập trung của nó vào các nhà đầu tư giàu có hơn và vai trò của nó trong việc làm sai lệch hành vi đầu tư, đặc biệt là trong thị trường nhà ở, tất cả đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xem xét lại các thiết lập hiện tại,” bản đệ trình viết.

Việc giảm hoặc loại bỏ ưu đãi thuế này được kỳ vọng sẽ làm giảm nhu cầu từ các nhà đầu tư, từ đó giúp giá nhà đất hạ nhiệt hoặc ít nhất là tăng chậm lại, tạo cơ hội cho người mua nhà lần đầu quay trở lại thị trường.

Ảnh minh họa: Chính sách thuế đang tạo ra lợi thế không công bằng cho giới đầu tư.

Cái giá phải trả và cuộc đối đầu chính trị

Cái giá của chính sách này không chỉ là sự bất bình đẳng xã hội. Về mặt kinh tế, ưu đãi thuế CGT đã khiến ngân sách Úc “bốc hơi” một khoản doanh thu tiềm năng lên tới 23 tỷ USD. Riêng tại NSW, con số thất thu là 8.7 tỷ USD – một nguồn lực khổng lồ có thể được sử dụng để xây dựng trường học, bệnh viện hoặc đầu tư vào các dịch vụ công thiết yếu khác.

Tuy nhiên, việc thay đổi chính sách này không hề đơn giản. Bộ trưởng Tài chính liên bang, ông Jim Chalmers, đã nhiều lần khẳng định sẽ không có bất kỳ thay đổi nào đối với ưu đãi thuế CGT. Đây là một vấn đề chính trị nhạy cảm và gây tranh cãi từ lâu.

Đảng Lao động đã từng đưa việc cải cách thuế CGT vào cương lĩnh tranh cử trong các cuộc bầu cử năm 2016 và 2019, nhưng cả hai lần đều thất bại trước Liên minh. Sự phản đối từ chính phủ liên bang hiện tại cho thấy con đường thay đổi chính sách này sẽ còn nhiều chông gai.

Lời kêu gọi từ NSW đã mở ra một cuộc tranh luận quan trọng về tương lai của chính sách nhà ở và công bằng xã hội tại Úc. Đối với cộng đồng người Việt, những người luôn nỗ lực làm việc để xây dựng một cuộc sống ổn định, kết quả của cuộc tranh luận này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hiện thực hóa giấc mơ an cư của họ và con cái sau này. Hãy cùng theo dõi những tin tức - sự kiện tiếp theo về vấn đề này và tham gia thảo luận tại các cộng đồng như nhóm Người Việt Tại Úc - Nguoiviettaiuc.Com để chia sẻ quan điểm của bạn.