Ngành khai khoáng đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng

Trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu đối với khoáng sản ngày càng gia tăng, ngành khai khoáng Úc đang đứng trước một thách thức lớn: thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực tay nghề cao. Trước thực trạng này, Hội đồng Khoáng sản Úc (Minerals Council of Australia - MCA) cho rằng đã đến lúc nước Úc cần khai thác hiệu quả hơn hệ thống di cư tay nghề cao nhằm bổ sung lực lượng lao động chất lượng, bảo đảm đà tăng trưởng bền vững cho ngành công nghiệp mũi nhọn của quốc gia.

Ngành khai khoáng đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng

Theo Hội đồng Khoáng sản Úc (MCA), tình trạng thiếu hụt nhân lực trong ngành khai khoáng, đặc biệt ở các vị trí chuyên môn quan trọng, đang ngày càng rõ nét, làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng nhu cầu toàn cầu đối với các khoáng sản quan trọng. Đây là những nguồn tài nguyên thiết yếu, không chỉ phục vụ đời sống hằng ngày mà còn đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi năng lượng, quốc phòng và các ngành công nghiệp chiến lược, bao gồm quặng sắt và than đá.

Giám đốc điều hành MCA, bà Tania Constable, cho biết gần một nửa số kỹ sư khai khoáng của Úc dự kiến sẽ nghỉ hưu trong vòng 10 năm tới. Trong khi đó, hàng trăm kỹ sư nước ngoài đang sinh sống tại Úc lại không thể làm việc đúng chuyên môn, buộc phải lái Uber hoặc đảm nhận các công việc có trình độ thấp hơn để mưu sinh.

Theo bà Constable, nghịch lý này cho thấy hệ thống di cư tay nghề cao hiện tại chưa phát huy hết vai trò trong việc kết nối nguồn nhân lực với nhu cầu thực tế của ngành.

Ngành khai khoáng Úc thiếu hụt nhân lực tay nghề cao

Nguồn nhân lực trong nước giữ vai trò chủ đạo nhưng chưa đáp ứng nhu cầu tăng trưởng

MCA khẳng định, tạo việc làm cho người lao động trong nước luôn là ưu tiên của ngành khai khoáng. Hiện nay, ngành này đang cung cấp hơn 290.000 việc làm trực tiếp và thông qua chuỗi cung ứng, tổng số việc làm trực tiếp và gián tiếp lên tới khoảng 1,25 triệu trên toàn quốc. Dự báo đến năm 2028, ngành khai khoáng có thể tạo thêm khoảng 35.400 việc làm mới.

Bên cạnh đó, hệ thống giáo dục và đào tạo nghề cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực trong nước thông qua các chương trình học nghề, thực tập và nâng cao kỹ năng. Trong 15 năm qua, học viên và người học nghề chiếm khoảng 4,4% lực lượng lao động ngành khai khoáng, với gần 11.000 người đang trong quá trình đào tạo.

Tuy nhiên, theo MCA, đào tạo trong nước là chưa đủ để đáp ứng tốc độ tăng trưởng nhu cầu nhân lực hiện nay.

Ngành khai khoáng ưu tiên tạo việc làm cho người lao động trong nước

Di cư tay nghề cao là mảnh ghép không thể thiếu

Bà Constable nhấn mạnh, di cư lao động tay nghề cao đóng vai trò bổ trợ cho đào tạo trong nước và là yếu tố then chốt cho tăng trưởng dài hạn. Nếu thiếu nguồn nhân lực này, ngành khai khoáng sẽ đối mặt với nguy cơ chậm tiến độ dự án, suy giảm thu nhập xuất khẩu và ảnh hưởng lan tỏa đến toàn bộ nền kinh tế.

Nhu cầu lao động tay nghề cao hiện không chỉ tập trung ở ngành khai khoáng mà còn lan rộng sang các lĩnh vực trọng điểm như hạ tầng, các công nghệ giảm phát thải, năng lượng sạch, quốc phòng, sản xuất tiên tiến, trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng, cùng các dự án quốc gia quy mô lớn như Thế vận hội Brisbane 2032.

Riêng trong ngành khai khoáng, Úc đang thiếu hụt nghiêm trọng nhân sự ở nhiều vị trí then chốt như kỹ sư khai thác mỏ, kỹ sư địa kỹ thuật và chế biến, nhà luyện kim, nhà địa chất, thợ điện, kỹ sư khảo sát mỏ, thợ sửa chữa động cơ diesel và thợ khoan.

Nhiều vị trí then chốt trong ngành khai khoáng đang rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân lực

Những “điểm nghẽn” trong hệ thống di cư hiện nay

Theo MCA, dù chương trình di cư tay nghề cao của Úc được thiết kế để đáp ứng nhu cầu của các ngành, nhưng hiệu quả đang bị hạn chế bởi nhiều rào cản. Trong đó có tình trạng cập nhật chậm, yêu cầu công nhận bằng cấp phức tạp và các hạn chế về định cư lâu dài.

Những điểm yếu này không chỉ ảnh hưởng đến ngành khai khoáng mà còn tác động tiêu cực đến các lĩnh vực năng lượng sạch và công nghệ - nơi nhu cầu kỹ năng chuyên môn đang tăng nhanh hơn khả năng thích ứng của hệ thống di cư.

Hiện nay, lao động nhập cư tay nghề cao chỉ chiếm khoảng 1,24% lực lượng lao động ngành khoáng sản. Tuy vậy, đóng góp của nhóm lao động này là rất đáng kể. Từ tháng 6 năm 2020 đến năm 2025, số lượng lao động tay nghề cao trong ngành đã tăng 122%, từ 1.700 lên 3.880 người. Với mức lương trung bình khoảng 149.600 đô la Úc - cao nhất trong tất cả các ngành - những con số này cho thấy rõ giá trị kinh tế mà di cư tay nghề cao mang lại.

Lao động di cư tay nghề cao đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của ngành

Kiến nghị cải cách để thu hút và giữ chân nhân tài

Trong bản kiến nghị gửi Ủy ban Thường trực Liên hợp về Di cư, MCA đã đưa ra nhiều đề xuất nhằm cải thiện cách tiếp cận đối với di cư tay nghề cao. Các khuyến nghị tập trung vào việc đơn giản hóa lộ trình di cư, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, trao quyền linh hoạt hơn cho các bang và vùng lãnh thổ, cũng như đẩy nhanh công nhận bằng cấp cho lao động đã có mặt tại Úc.

Đáng chú ý, MCA đề xuất xây dựng các lộ trình thường trú nhanh chóng cho những kỹ năng thiết yếu gắn với các ưu tiên chiến lược quốc gia, bao gồm khoáng sản quan trọng, chuyển đổi năng lượng sạch, mục tiêu phát thải ròng bằng 0 và các lĩnh vực STEM, sản xuất tiên tiến cùng những ngành nghề đặc thù.

Hội đồng Khoáng sản Úc đề xuất cải cách di cư để thu hút và giữ chân nhân tài

Bài toán nhân lực và hướng đi cho tương lai

Theo bà Constable, bài học rút ra cho Úc là rất rõ ràng: một hệ thống di cư tay nghề cao linh hoạt, có mục tiêu và bám sát nhu cầu thực tế sẽ giúp bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây chính là nền tảng để thúc đẩy đổi mới, nâng cao năng suất và củng cố vị thế cạnh tranh của Úc trong nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là trong lĩnh vực khai khoáng - trụ cột quan trọng của quốc gia.

Nguồn: Minerals Council of Australia